Nagusilan erretiratuen elkarte bat da, boluntario lanak egiten dituena adineko pertsonekin, eta, tarteka, gure egoitza eta Txurdinagabarri egoitza bisitatzen dituzte, gure adinduekin ekintzak egiteko, hala nola beraien abesbatzen kontzertuak, gitarra emanaldiak edo antzerki eta dantza ikuskizunak.

Udan egonik ere, eguraldiak ez zuen asko laguntzen aire zabaleko ekintzak egiteko, eta, ondorioz, arratsalde ezin hobea zen zentroko gela balioaniztunera biltzeko, ilun-ilun jarri, eta Luisek hautatutako irudi eta letrekin disfrutatzeko, arratsaldean kantuan emateko eta, are gehiago, garai bateko abestien erritmoan dantzatzeko.

Pantailatik igaro ziren Maria Dolores Pradera, Manolo Escobar, tuna, Mikel Laboa eta beste hainbat eta hainbat, eta gure aitona-amonek beren ahotsekin osatu zituzten haien kantuak.

Jaiak uztailaren 24an hasi ziren, txupinazoarekin. Gure kamiseta zuriak eta zapi arrosak jantzita, leku pribilegiatuan kokatu ginen udaletxearen aurrean, momentua ikusteko. Pregoia, txupina, txaranga, erraldoi eta buruhandiak… dena pare-parean.

Hilaren 25ean, Santiago egunarekin, Udalbatzak eta Aita Menniko ordezkariek bisita egin zieten aitona-amonei, zentroaren eta herriaren zaindariaren omenezko bazkariaren aurretik.

Hilaren 26an, gure lagunetako batzuk adinduentzako bazkarira joan ziren, Zubimuxu ikastolako etxapean, eta ondoren dantzaz eta konpartsez disfrutatu zuten.

Jai guztietan zehar erraldoien konpartsek herri osoan zehar desfilatu zuten, eta denek egin behar zuten geldialdia Santiago Egoitzan, bertan emanaldia egiteko.

Laburpenarekin jarraituz, hilaren 29ra iritsi ginen, Koadrilen Egunarekin: musika eta dantza eguna berriro ere. 1.500 lagunek desfilatu zuten gure zentroaren aurretik, eta dantza egin eta jende guztia dantzarazi zuten.

Hilaren 30ean, berriz, Kantujirak Egoitzaren aurrean jardun zuen ordubete bat bat baino gehiago. Herri kantak abestu zituzten, Santiagoren himnoa estreinatu, eta sardinak erre ziren bertaratukoentzat.

Jaiak San Inazio egunarekin amaitu ziren, Gipuzkoako zaindariaren omenez egindako banketearekin, jai bizi-biziei amaiera emateko, zeinetan Egoitzak denbora guztian parte hartzen duen.

Parkez Parke animazio soziokulturaleko eta jolas jardueretako programa bat da, Amasa-Villabonako Udalarekin lankidetzan garatzen duguna; helburua da adineko pertsonen ongizate fisiko eta mentala hobetzea, irteerak eginez Villabonako eta Zizurkilgo parkeetara, eta bisitatzen ditugun lekuetako ondare historiko, industrial eta arkitektonikoa ezagutuz.

Iaz aukeratu genuen lekua Burdinazko Zubia izan zen, eta aurten, berriz, irteeraren helmuga Etxe-Ondo izan da, arboladi zoragarria duen parke batera, Ameztoy familiaren etxe zaharraren ondoan.

Etxe-Ondo oinetxea herrigunetik bakartuta egon zen, labore sailez inguratuta, 70eko hamarkadara arte. Autobidearen obrek eta biztanleriaren hazkundeak kolonizatu egin zuten ingurua, hiriko egituran integratu arte, baina lorategiaren zati bat errespetatuta. Eraikinak oraindik ere aire handientsua mantentzen du, orain udalarena den parke batekin, non arboladi eder bat dagoen, sarrera presiditzen duen Libanoko zedro handia nabarmenduz.

Etxe-Ondo, 30 urte luzez, euskal arte garaikidearen artista nabarmenetako baten egoitza eta inspirazio iturri izan; Vicente Ameztoy (1946-2001), surrealismotik hurbil dagoen estilo figuratiboko margolaria. Jaiotzez donostiarra, Villabonan bizi eta hil zen, bertan baitzuen egoitza.

Villabonan leku historikoa da, eta, horrez gain, Santiago Egoitzari oso lotuta, izan ere, ehun urte baino gehiago dira familia ospetsu hark gaur egun Egoitza dagoen lursaila laga zuela, erabilera horretarako.

Santiago Egoitzatik eguerdiko hamabiak aldera abiatu ginen, paseo goxo bat eginez parkeraino. Belarretan ibili ginen, arbolei erreparatu genien, ukitu eta besarkatu genituen, eta oso mundu desberdinetatik datozen hots desberdinak entzun genituen, Villabonaren errealitatearen erakusle ondoko errekastoaren hotsa, brisa arbolen artean, inguruan zebiltzan oiloak, eta, beste aldean, N1eko auto eta kamioien zarata, “zibilizazioa” bertatik bertara zegoela gogoraraziz.

Bazkaria horrelako egunetako tipikoa izan zen: patata frijituak, txorizoa, txaka eta patata tortilla pintxoak, postreko izozkiak eta kafea.

Bazkalondoaren ondoren, mahaiak mugitu genituen, itzaletan jartzeko, eta bingoa muntatu genuen, Egoitzako “kirol nagusia”.

Arratsaldeko seietan, aurpegia irribarretsu, etxera itzuli ginen.

Gure helburuetako asko bete genituen: mobilizazio fisikoa, komunitatera irekitzea eta integratzea, paseoan zebiltzan bizilagunetako askorekin harremanetan jartzea bultzatuz, gure ingurunea ezagutzea eta gozatzea, zentzumenak estimulatzea eta bakardadea eta monotonia haustea.

Herritik irten ginen, hatzak gurutzatua, eguna ez zedin uretan pasatuta igaro, eta horrela gertatu zen. Mugaldeko herrira iritsitakoan, zeruan guztiz oskarbi zegoen, eta egunak hondartzan bainatzera gonbidatzen zuen; horrenbestez, di-da, itsasertzean oinak bustitzera behintzat animatu ginen.

Kai muturrean paseatu genuen, eta bertatik Hendaiako hondartzaren eta Abbadie gazteluaren pean dauden Haitzen bista zoragarriak ikusi ahal izan genituen.

Ibilaldiak piztutako apetituarekin, gustura hartu genuen merienda itsasoaren parean, palmera sail batek ematen zigun itzala baliatuz, eta ondoren kirol portua zeharkatu genuen, Bidasoa inguratuz, eta Marina auzoan amaitzeko; bertan, freskagarri bat hartu genuen San Pedro kaleko arrantzaleen etxe zaharren gerizpean.

Arratsalde betea, 2:00etatik irten 8.00etara arte, ordu horretan iritsi baikinen Egoitzara, afaldu eta, gurekin etortzerik izan ez zuten gainerako egoiliarrei esperientzia kontatzeko.

Ospakizunerako zapi gorri tradizionala jantzita, Errebote plazako eskaileretan jarri ginen, detailerik ez galtzeko, iaz egin genuen bezala.

Halaber, pregoiaren irakurketara, txupinazora eta amaierako entzierrora joan ginen, eta haurrak korrika ibili ziren plaza osoan, “zezenak” jarraika zituztela, gure aitona-amonen begiradapean; goizaz disfrutatu zuten, aire librean, txikien ondoan.

Eguraldi txarrak eman zigun atsedenaldiaz baliatuta, Egoitzak Anakruxa taldea hartu zuen. Taldea Loatzo Musika Eskolako konbo bat da, eta izen horrekin estreinatu ziren, orain dela hainbat urte, gure zentroan egin zuten emanaldi batean. Harrezkero, formazioan aldaketak izan dira, baina taldeak harreman sendoa izaten jarraitzen du adinekoentzako Santiago Egoitzarekin, urtero pare bat kontzertu eskaintzen baitizkigu.

Oraingoan, kontzertua kanpoaldean egitea erabaki genuen, gure lan filosofia delako programatzen ditugun ekintza guztiak ikusaraztea eta komunitate osoa partaide bihurtzea.

Anakruxaren errepertorioa oso urrun egon zen horrelako kontzertuetan egin ohi denetik: herri kantak eta habanerak alde batera utzi, eta Rolling Stones eta Beatles izan zituzten gogoan, film ezagun batzuen soinu banden hainbat abesti interpretatzeaz gain.

Jaia amaitzeko, mikrofonoa zabalik geratu zen Egoitzako lagunek parte hartzeko, eta baten bat animatu zen, baita ongi aritu ere, zentroko kide, senide eta langileen txaloak ateratzeraino.

Gazteak Gizarte Integrazioaren eta Erizaintzako Zainketa Lagungarrien graduko ikasleak dira, eta hainbat dinamika prestatu dituzte narriadura kognitibo zein funtzional desberdineko egoiliar taldeekin. Saioen xedea izan da estimulazio kognitiboko ekintzak egitea, tartean, memoriari lotutako ariketak, eta bista eta mugimenduak koordinatzekoak.

Esperientzia oso positiboa izan da. Alde batetik, Inmakulada Lanbide Ikastolako ikasleak kontaktuan jarri ahal izan dira ikasketak amaitutakoan aurkituko duten errealitatearekin, eta adinekoek gazteen bisitak, arreta eta maitasuna jaso ahal izan dituzte, estimulu hori izanik, hain zuzen, esperientzian parte hartzeko eta disfrutatzeko akuilua.

Gure bisita gidari baten eskutik egin genuen, eta eraikinaren historia eta museoa prestatzeko eta abiatzeko prozesua azaltzen joan zen. Biltegiak ere erakutsi zizkigun. Bertan, txontxongilo kopuru handia gordetzen dute. Eta txotxongilo mota ezberdinez hitz egin zigun, eraikitzeko teknikez, baita giza esku batekin bizitza nola hartzen duten ere.

Areago, haietako batzuk ere erabili ahal izan genituen antzoki txiki batean antzezlan bat egiteko.

Topic-era bisita egin ondoren, Tolosako Alde Zaharretik paseo bat egiteko aprobetxatu genuen.

Aurreko bi asteetan zehar Egoitzako eguneroko entseguetan interpretatu beharreko Raimundo Sarriegiren piezak prestatu genituen, dena ahalik eta hoberen ateratzeko, pasa den urtean bezala.

Aurten irudi berria estreinatu genuen, zapi eta txapela arrosekin, Santiagoren identitatea ezaugarritzen duen kolorea. Zentroaren kanpoaldean hogeita hamasei egoiliarrek formatu zuten, eta San Sebastian martxa, Diana, Iriyarena eta Tatiago jo zituzten.

Jai giroko arratsalde polita izan zen, senide eta Villabonako herritar askoren konpainian, amaiera arte txaloka eta animoak emanez aritu zirenak.

Eguraldi oneko asteburua izaki, eta gure egoiliarretako baten jaioterrira joateko ilusioarekin, zentroko erabiltzaile, senide, laguntzaile eta langileak kostaldeko herri horretara joan ginen, Gipuzkoako arrantza eta merkantzien portu nagusia jasotzen duena, antolatutako jarduera kultural eta gastronomikoez gozatzeko.

Bertan zain genituen hainbat herrialde eta garaitako 100 ontzi baino gehiago. Tamaina guztietakoak zeuden, txalupa txikietatik eta ioletatik hasi, eta Kaskelot-era arte, 46 m-ko luzera duten 3 makiladun belaontzi ederra. Portuko eremu guztian barreiatuta, garai bateko formak eta eraikuntza ikusteko aukera eman ziguten, eta egin zituztenen lana ikustekoa.

Pena izan zen aurreko egunetako eguraldi txarrak L’Hermione-ri pasaiara asteburua baino lehen iristea eragotzi izana. Ikustea gustatu izango litzaiguke. XVIII. mendean La Fayette Markesa Atlantikoan barrena eraman zuen itsasontzi frantsesaren erreplika da 66 metroko luzerako 3 makil dituen belaontzi hau, Estatu Batuen independentziaren alde borrokatzen zirenekin bat egiteko. 26 kanoirekin armatua, itsasontziak Vigon geratu behar izan zuen ekaitzetik onik ateratzeko, eta gure itsas ertzetara hainbat eguneko atzerapenez iritsi zen.

Eguzkia aprobetxatuz San Pedroko itsasargiraino hurbildu ginen askaria egiteko. Herriko plazan kafetxo bat hartu genuen, eta Albaolako faktoria bisitatzeko astia ere izan genuen. Bertan ontzi tradizionalak berreraikitzen dituzte, eta kanpo aldean itsasoari lotutako zenbait ogibideren erakustaldiak egin zituzten. Horri guztiari esker oso bisita kultural atseginaz eta itsas egun zoragarriaz gozatu genuen.