Arreta integratua, etorkizuneko zaintzen erronkei erantzuteko giltzarrietako bat

Nola erantzun biztanleriaren zahartzeari?

Nola eman arreta hobea gero eta konplexutasun handiagoa duten pertsonei?

Nola indartu osasunaren eta gizartearen arteko koordinazioa, pertsonaren beharrei erantzun integrala emateko?

Galdera horiek izan dira Ospitalarioak Fundazioa Euskadik eta Gipuzkoako Foru Aldundiak egindako lan-bileraren ardatza. Topaketaren helburua izan da zaintza-sistemaren etorkizunari buruzko ikuspegi partekatua lantzea eta arreta integratuaren garapenean aurrera egiteko elkarlanerako bideak indartzea.

Horretarako, Maite Peña, Gipuzkoako Foru Aldundiko Bigarren Diputatu Nagusi eta Zaintza eta Gizarte Politiketako diputatuak, eta Irune Galarraga, Organismo Publikoen zuzendari nagusiak, Ospitalarioak Fundazioa Euskadi bisitatu dute.

Ospitalarioak Fundazioa Euskadiren aldetik, Marisa Merino, zuzendari gerentea, eta José Luis Girón, zuzendari asistentziala, izan dira bileran.

Topaketan zehar, erakundearen egungo errealitatea eta azken urteotan martxan jarritako eraldaketa-proiektu nagusiak partekatu dira, besteak beste, osasun mentalean, neuroerrehabilitazioan, adimen-desgaitasunean, psikogeriatrian eta adinekoen arretan garatzen ari diren ekimenak.

Era berean, datozen urteetan zaintza-sistemak izango dituen erronka nagusiak aztertu dira, arreta integratua indartzeko beharra nabarmenduz. Eredu horrek osasun- eta gizarte-arloen arteko koordinazioa sendotzea ahalbidetzen du, pertsonen beharrei erantzun pertsonalizatuagoa, eraginkorragoa eta jasangarriagoa emateko.

Etorkizuneko zaintza-eredua elkarlanean eraikitzen

Gaur egungo erronka sozial eta sanitarioek erakusten dute administrazio publikoen eta pertsonak egunero artatzen dituzten erakundeen arteko lankidetza inoiz baino beharrezkoagoa dela.

Testuinguru horretan, Ospitalarioak Fundazioa Euskadik bere esperientzia partekatu du, baita arreta integratuan, berrikuntzan eta pertsonan oinarritutako zaintza-ereduan egiten ari den apustua ere.

Erakundearen ustez, etorkizuneko zaintzen eraldaketa ez da soilik politika berriak diseinatzea.

Ezagutza, esperientzia eta konpromisoa partekatuz eraikitzen da.

Zaintza-sistemaren erronka handiak ez dira bakoitzak bere aldetik konpontzen.

Elkarlanetik eraikitzen dira.

Zer dago jokabide zail edo desafiatzaile baten atzean?

Batzuetan, ezinegona.

Beste batzuetan, beldurra, frustrazioa edo komunikatzeko zailtasunak.

Edo, besterik gabe, pertsonak bere beharrak beste modu batean adierazteko duen ezintasunaren adierazpena.

Horregatik, Ospitalarioak Fundazioa Euskadin uste dugu lehenengo pausoa ez dela kontrolatzea, ulertzea baizik.

Pertsonari, testuinguruari eta harremanei arreta jartzen dien begirada bat da, gatazka-egoerak prebenitzeko eta pertsona artatuentzat zein profesionalentzat ingurune seguruagoak eta lasaiagoak sortzeko.

Zaintza ulertzeko beste modu bat

Safewards eredua osasun mentalaren eremuan sortu zen, eta gaur egun hainbat testuinguru asistentzialetan erabiltzen da.

Bere oinarrizko ideia sinplea da, baina eraldatzailea:

Tentsio-egoera asko prebenitu daitezke.

Horretarako, jokabideari berari ez ezik, beste hainbat faktoreri ere erreparatu behar zaie:

• Komunikazioari.
• Inguruneari.
• Profesionalen eta artatutako pertsonen arteko harremanei.
• Ezinegon-egoeren aurreikuspenari.
• Laguntza emozionalari.
• Konfiantza eta segurtasuna sustatzen dituzten espazioei.

Safewards ereduak ez du arreta krisiaren unean bakarrik jartzen.

Prebentzioan, ulermenean eta errespetuan oinarritutako zaintza-kultura eraikitzea du helburu.

Zaintzea ulertzea ere bada

Osasun mentalean, desgaitasun intelektualean edo autismoaren espektroko nahasmenduan, jokabide konplexuak eguneroko errealitatearen parte dira.

Baina gero eta ebidentzia gehiago dago erakusten duena egoera horien atzean dauden arrazoiak ulertzeak erantzun egokiagoak ematea ahalbidetzen duela, eta pertsonengan, familietan eta profesionalengan sortzen den inpaktu emozionala murrizten laguntzen duela.

Izan ere, galdera garrantzitsuena ez da beti:

«Zer gertatzen zaio pertsona honi?»

Baizik eta:

«Zer ari zaio gertatzen pertsona honi?»

Begirada-aldaketa horrek kontrolaren logikatik ulermenaren logikara igarotzea ahalbidetzen du, eta erreakziotik prebentziora.

Segurtasun handiagoa, konfiantza handiagoa eta harreman hobeak

Horrelako ereduek laguntzen dute:

• Artatutako pertsonen esperientzia hobetzen.
• Pazienteen eta profesionalen segurtasuna indartzen.
• Harreman positiboagoak sustatzen.
• Gatazka-egoerak eta estresa murrizten.
• Ingurune terapeutiko gizatiarragoak eraikitzen.

Segurtasuna ez baita protokoloekin bakarrik eraikitzen.

Harremanekin, entzutearekin eta ezinegona gatazka bihurtu aurretik ulertzeko gaitasunarekin ere eraikitzen da.

Berritzea ere hobeto zaintzea da

Ospitalarioak Fundazioa Euskadin berrikuntza pertsonen bizi-kalitatea hobetzeko tresna gisa ulertzen dugu.

Horregatik, arreta pertsonalizatuagoa, errespetuzkoagoa eta pertsona erdigunean jartzen duen zaintza-eredua indartzen duten praktikak eta ereduak sustatzen jarraitzen dugu.

Izan ere, askotan, erantzun onena ez da gehiago esku hartzea.

Hobeto ulertzea baizik.

Ospitalarioak Fundazioa Euskadin, ospitaleko farmazia eta pazientearen segurtasuna sistema beraren parte dira. Osasun mentalaren, garuneko kaltearen edo mendekotasun egoeren testuinguru konplexuetan, medikazioaren erabilera segurua eta eraginkorra bermatzea funtsezkoa da.

Tratamendu bakoitzaren atzean prozesu kliniko zorrotza dago, denboran zehar mantentzen dena eta pertsona bakoitzaren bilakaerara egokitzen dena. Prozesu horretan, ospitaleko farmaziak funtsezko papera betetzen du.

Ospitaleko farmazia: dispentsaziotik harago

Ospitalarioak Fundazioa Euskadin, ospitaleko farmaziaren lana ez da soilik botikak banatzea.

👉 Paziente bakoitzak behar duen tratamendua jasotzen duela bermatzea da helburua, dosi egokian, une egokian eta segurtasun handienarekin.

Horretarako, farmaziak lotura-puntu nagusi gisa jarduten du preskripzio medikoaren, erizaintzaren eta kudeaketaren artean, botiken zirkuitu osoa modu koordinatuan eta etenik gabe funtziona dezan.

Pazientearen segurtasuna: akatsa gertatu aurretik prebenitzea

Ospitaleko farmaziaren helburu nagusietako bat pazientearen segurtasuna da. Eguneroko jardunean, taldeak tratamenduak balioztatzen ditu, interakzio posibleak aztertzen ditu, dosiak egokitzen ditu eta medikazioa modu indibidualizatuan prestatzen du.

Era berean, hornidura jarraitua bermatzen du eta stockaren kontrola eta erosketak kudeatzen ditu.

👉 Urrats bakoitza akatsak pazientearengana iritsi aurretik saihestera bideratuta dago.

Ikusten ez den lana: sistemaren segurtasuna

Ospitaleko farmaziaren balioaren zati handi bat ikusten ez diren prozesuetan dago:

• protokoloak eta trazabilitatea
• farmakozaintza eta kalitate-kontrola
• osasun-alerten jarraipena
• preskripzio-sistemen hobekuntza
• profesionalentzako prestakuntza

Lan isil honek pazientearen segurtasuna indartzen du eta arreta kalitatea hobetzen du.

Konplexutasuna eta botiken kudeaketa

Ospitalarioak Fundazioa Euskadin, konplexutasuna eguneroko errealitatea da:

👉 polimedikazioa duten pazienteak
👉 epe luzeko prozesuak
👉 profil kliniko anitzak
👉 talde anitzen arteko koordinazioa

Testuinguru honetan, ospitaleko farmazia funtsezkoa da botiken kudeaketa segurua eta eraginkorra bermatzeko.

Talde txikia, espezializazio handikoa

Farmaziako zerbitzua sei profesionalek osatzen dute: bi farmazialari —horietako bat FIR eta arduraduna— eta lau teknikari.

Talde txikia izan arren, koordinazio, aurreikuspen eta erantzukizun maila handiarekin lan egiten dute, pazientearen segurtasuna lehentasun nagusitzat hartuta.

Dena ondo funtzionatzen duenean

Arreta kalitatea sistemak hutsik egin gabe funtzionatzearen araberakoa da:

👉 tratamenduak garaiz iristea
👉 seguruak eta eraginkorrak izatea
👉 akatsak aurrez prebenitzea

Azken batean:

👉 dena behar bezala funtzionatzea… nahiz eta askotan oharkabean pasa.

Ospitaleko farmazia eta arreta kalitatea

Ospitalarioak Fundazioa Euskadin, ospitaleko farmazia funtsezko pieza da pazientearen segurtasuna eta arreta kalitatea bermatzeko testuinguru konplexuetan.

Zaintza onak ematea ere bada tratamendu bakoitza zorroztasunez, zehaztasunez eta erantzukizunez kudeatzea.

UDI-k Autismoaren Munduko Eguna ospatu du elkarbizitza, jolas eta sentsibilizazio jardunaldi batekin

Ospitalarioak Fundazioa Euskadiko Desgaitasun Intelektuala eta Autismoa Unitateak (UDI) Autismoaren Munduko Eguna ospatu du, jolasak, musika eta elkarrekin bizitako uneak ardatz izan dituen jardunaldi berezi batekin.

Autismoaren Nazioarteko Eguna apirilaren 2an ospatzen bada ere, Aste Santua dela eta, ospakizuna egun hauetara ekarri da, zentro barruan modu parte-hartzailean bizitzeko aukera emanez.

Goizean zehar, erabiltzaileek eta profesionalek jolas eta jarduera musikal ezberdinak partekatu dituzte, topagune atsegin eta dinamikoa sortuz. Arratsaldean, merienda berezi batekin eman zaio amaiera jardunaldiari.

“Epai gutxiago, laguntza gehiago”

Aurten, jardunaldia “Epai gutxiago, laguntza gehiago” lelopean ospatu da, eta hausnarketa baterako gonbita egin du.

Autismoaren Espektroaren Nahasmendua (AEN) ez da errealitate bakarra. Pertsona bakoitzak bere gaitasunak, beharrak eta ingurunea ulertzeko moduak ditu.

Horregatik, esku-hartzea ezin da estandarra izan.

👉 Pertsona bakoitzera egokitua izan behar du
👉 Banakakoa izan behar du
👉 Eta ulermenean oinarritua

Sarritan, ulertzeko zailak iruditzen zaizkigun jokabideen atzean mundua ulertzeko modu desberdin bat dago.

Egun batetik harago doan konpromisoa

Ospakizunaz harago, jardunaldi honek AEN hobeto ulertzeko eta sentsibilizatzeko aukera eman du.

Ospitalarioak Fundazioa Euskadin egunero lan egiten dugu pertsona bakoitzaren beharretara egokitutako laguntza eskaintzeko, ongizatea, garapena eta parte-hartzea sustatzen duten inguruneak sortuz.

Bereziki, konplexutasun handiagoa duten kasuetan, esku-hartze espezializatua eta jarraitua behar denean.

👉 Laguntzea ez da bakarrik esku hartzea
👉 Ulertzea da
👉 Egokitzea da
👉 Egotea da

Ospitalarioak Fundazioa Euskadik osasun mentaleko erizaintza hurbiltzen du EHUko Gipuzkoako Erizaintza Fakultatera

Joan den ostiralean, Ospitalarioak Fundazioa Euskadik saio bat eskaini zuen EHUko Gipuzkoako Erizaintza Fakultatean, helburu argi batekin: Gipuzkoako osasun mentaleko erizaintzaren errealitatea hurbiltzea eta erakundeak eskaintzen dituen aukera profesionalak ezagutaraztea.

Topaketak ideia nagusi bat helarazteko balio izan zuen:

👉 ez da berdina non hasten zaren.

Non hasten zaren, nor bihurtzen zaren ere bada

Hasierako lan-inguruneak eragin zuzena du erizaintzako prestakuntzan. Ospitalarioak Fundazioa Euskadin, jarduera asistentziala konplexutasun handiko eremuetan garatzen da:

osasun mentala eta psikiatria, garuneko kaltea, desgaitasun intelektuala eta psikogeriatria.

Testuinguru hauetan lan egiteak aukera ematen du:

• osasun mentaleko eta psikiatriako esperientzia espezializatua eskuratzeko
• irizpide kliniko propioa garatzeko
• diziplina anitzeko taldeetan lan egiteko
• eta susperraldi-prozesuak jarraitzeko

Osasun mentaleko erizaintza: lidergoa eta espezializazioa

Osasun mentaleko erizaintzan, profesionalaren rola funtsezkoa da. Erizaintzak:

• zaintza lideratzen du
• talde asistentziala koordinatzen du
• eta erabaki klinikoetan parte hartzen du

Hori bereziki garrantzitsua da osasun mental konplexuan eta psikiatrian, non jarraipena eta espezializazioa ezinbestekoak diren.

Erizaintzako praktikak EHU Gipuzkoan: errealitate klinikoa ezagutzea

EHU Gipuzkoako Erizaintza Fakultatean egotea estrategia baten parte da: ikasleak benetako praktika klinikora hurbiltzea.

Osasun mentaleko erizaintzako praktikek aukera ematen dute:

• testuinguru errealetan lan egiteko
• ibilbide profesionalak ezagutzeko
• eta EIR espezialitatea bezalako aukerak baloratzeko

Etorkizun profesionala konplexutasunetik eraikitzea

Osasun mentalean eta beste eremu konplexuetan, erronka nagusia ez da bakarrik esku hartzea.

👉 Prozesuak denboran zehar laguntzea da.

Horretarako, beharrezkoa da:

• gaitasun kliniko sendoa
• erabakiak hartzeko gaitasuna
• talde-lana
• eta jarraipen asistenziala

Aukera profesionalak osasun mentaleko erizaintzan

Ospitalarioak Fundazioa Euskadik aukera profesionalak eskaintzen ditu osasun mentaleko erizaintzan, konplexutasuna eta jarraipena eguneroko lanaren parte diren inguruneetan.

Unibertsitatearekiko lankidetzak talentua garatzeko konpromisoa indartzen du.

👉 Talentuak ez dira sortzen berez. Hasieratik lantzen dira.

Urtetan zehar, adimen urritasuna duten pertsonen sexualitatea alde batera utzi edo gai deserosotzat hartua izan da.  Isiltasun horrek, desinformazioa sortu du, bortxakeriaren aurreanzaurgarritasun haundiagoa eta emozioak adierazteko zailtasunak. Sexu heziketa egokia jasotzeko aukera gutxi egon da desgaitasun intelektuala duten pertsonentzako.  Errealitate hau onartzea, lehen urratsa da arreta gizatiarrago eta pertsonalizatu bat eskeintzen duen eredu bateruntz aurrera egiteko.  .

Babesteko eta ahalduntzako heziketa

Sexu-hezkuntza inklusiboa funtsezko babes tresna bat da. “Ez da Ez” bezelako mezu argiek, desgaitasun intelektuala duten pertsonei mugak argi identifikatu, deseroso sentiarazten dituzten egoerak salatu eta arrisku egoeretaz ohartarazten laguntzen diete. Horretaz gain, haien ahalduntze pertsonala eta erabakitzeko eskubidea indartzen ditu.

Prozesu horrek, inguruaren konpromezi irmoa ere eskatzen du. Pertsona batek “Ez da Ez” esaten duenean, bere erabakia entzun, errespetatu eta onartu behar da. Laguntza emazionala eta profesionala funtsezkoak dira autonomía erabiltzean, kulpa, beldu eta baztertze sentimenduak sahiesteko.

Identitatea, dibertsitatea eta errespetua

Desgaitasun intelektuala duten pertsonek genero identitate eta sexu orientazio desberdinak izan ditzakete, veste edozein pertsonak bezela. Anistasun eta hori onartu eta laguntzea funtsezko da baztertze gehigarriak sahietsi eta persona bakoitzak bere identitatea beldur eta lotsarik Gabe bizi dezan laguntzeko.

Genero eta anistasunaz hitz egitea sexu heziketa integral baten parte da, informazioa irisgarrian, entzute aktiboan eta ingurune seguruetan oinarritua behar du izan.

Lagundu, orientatu eta tabua hautsi

Oztopo nagusietako bat oraindik ere tabu soziala da. Isiltasunak, nahasmendua, beldurra, eta batzuetan ulermen zailtasunen ondorioz portaera moldakaitzaksortzen ditu. Horregatik ezinbestekoa da gida, laguntza eta sexualitateaz naturaltasunez eta errespetuz hitz egiteko espacio seguruak eskeintzea.

Adimen urritasuna duten pertonek erreferente heldu eta profesional trebatuak behar dituzte, aurreritzirik Gabe entzungo dituztenak , azaldu eta laguntzeko gai izango direnak beti ere sexu hezkuntza ongizaterako eta babes tresna gisa ulertuta.

Ospitalarioak Fundazioa Euskadiren konpromezua

Ildo horretan Ospitalarioak Fundazioa Euskadi-ren baitan hainbat neurri ari da hartzen behar horiei erantzuteko. Alde batetik, profesional taldea, sexualitatea eta desgaitasun intelektualaren gainean ari da trebatzen, artatutako pertsonei era egokiagoan lagundu, zalantzei errespetutik eta ezagutzatik erantzun ahal izateko

Bestalde, Arrasateko Udalarekin lankidetza, sexu hezkuntzako programa espezifiko bat jarri da martxan, taldeko saioak eta banakako eskuhartzeak barne hartzen dituena. Programa honen bitartez, orientazioa, psikohezkuntza eta laguntza eskeintzzen dira, sexualitatearen bizipen osasungarria, segurua eta persona bakoitzaren eskubideekin lerrokatua bilatuz.

Desgaitasun intelektualaren kasuan sexualitateaz hitz egiten degunean . giza eskubideez, duintasunaz eta autonomiaz hitz egiten ari gara. Isiltasuna apurtzea ezinbestekoa da ingurune justuagoak, seguruagoak eta benetan inklusiboagoak eraikitzeko.

Desgaitasun intelektuala (DI) edo gaixotasun mentala (GM) eta jokabidearen nahasmendu arinak dituzten pertsonei arreta ematea erronka konplexua da, eta faktore kliniko, sozial eta komunitarioak inplikatzen ditu. Bi egoera horiek batera egoteak kaltetutako pertsonen kalteberatasuna areagotzen du, egokitzeko, erlazionatzeko eta gizarteratzeko zailtasun handiagoak sortzen baitu (Novell Alsina et al., 2012; Etxeberria, 2015).

Donostian, Zubi Etxe Zentroak erabiltzaileen autonomia pertsonala, soziala eta laborala sustatzeko esku hartze integrala egiten du, pertsonan oinarritutako arretaren bidez eta haren beharretara egokituta.

Desgaitasun intelektuala (DI) edo gaixotasun mentala (GM) eta jokabidearen nahasmendu arinak dituzten pertsonekin esku hartzeak dituen erronka nagusiak aztertuko ditugu, eta horiei aurre egiteko estrategiak planteatuko ditugu, Zubi Etxeko baliabidean dugun esperientzian oinarritutako ikuspegi batetik.

Esku hartze komunitarioaren erronkak

Beharren aniztasuna eta heterogeneotasuna

Lehen erronka handia kolektibo hori ezaugarritzen duen aniztasunean datza. Desgaitasun intelektualak eta gaixotasun mentalak afekzio kognitibo, emozional eta funtzionaleko maila ezberdinak hartzen dituzte, eta horrek jokabideen aldakortasuna eta aurre egiteko moduak markatzen ditu (MSD Eskuliburua, 2024). Jokabidearen nahasmendu arinek zailtasunak ekar ditzakete emozioak erregulatzeko, frustrazioaren aurrean erantzuteko edo pertsonen arteko harreman egonkorrak izateko.

Zubi Etxekoa bezalako testuinguruetan, aniztasun hori ebaluazio indibidualen bidez lantzen da, pertsona bakoitzaren gaitasunak, profil kognitiboa, egokitzeko trebetasunak eta testuinguru soziala aztertuz. Balorazio integral horrek autonomia sustatzen duten plan pertsonalizatuak egiten laguntzen du, gizabanako bakoitzaren mugak ahaztu gabe.

Detekzioa eta prebentzioa

Jokabidearen nahasmenduen detekzio goiztiarra funtsezko alderdia da. Maiz, desgaitasun intelektuala duten pertsonengan, gaixotasun mentalaren sintomak oharkabean pasatzen dira, edo, modu okerrean, desgaitasunari berari egozten zaizkio (Novell Alsina et al., 2012). Zailtasun diagnostiko horrek esku hartzea atzeratzen du, eta desegokitzapen jokabideak larriagotu ditzake. Zubi Etxen, detekzioa eguneroko inguruneetan behaketa eginez eta profesionalen arteko koordinazio sendoaren bidez egiten da, eta, horri esker, jokabidearen aldaketak identifikatu eta laguntzak modu prebentiboan doitu daitezke.

Estigmatizazioa eta aurreiritziak

Estigma soziala oraindik zabalduta dagoen beste oztopo bat da, eta parte hartze soziala mugatzen du eta autoestimuari eragiten dio (Etxeberria, 2015). Ingurune sozialaren gehiegizko babes edo, alderantziz, diskriminazio jarrerek autonomia eta autokonfiantza prozesuak zailtzen dituzte. Ildo horretan, Zubi Etxen erabiltzaileen parte hartze aktiboa sustatzen dugu komunitate, kirol eta kultura jardueretan. Horrek harreman soziala, ikusgarritasuna eta normalizazioa errazten ditu. 

Diziplinarteko koordinazioa

Profil honetarako arretak diziplina anitzen inplikazio koordinatua eskatzen du, eta Zubi Etxen koordinazioa aldizkako bileren bidez egiten da, osasun mentaleko taldeekin, ikastetxeekin eta aldundiarekin, arreta integrala eta koherentea bermatzeko. Lankidetza horrek erabiltzaile bakoitzaren diziplina anitzeko jarraipena errazten du, eta esku hartzeen eraginkortasuna hobetzen du.

Erabiltzailearen parte hartze aktiboa

Garapen prozesuan, erabiltzaileen parte hartzea eta protagonismoa sustatzea funtsezko printzipioa da. Hala ere, muga kognitiboek edo emozionalek inplikazio aktiboa zaildu dezakete. Horregatik, dinamika parte hartzaileak sustatzen dira, non erabiltzaileek jarduerak aukeratzen dituzten, lehentasunak adierazten dituzten eta beren eguneroko bizitzari lotutako erabakiak hartzen dituzten. Horrek bere autonomia eta kontrolaren zentzua indartzen ditu, eta, horrenbestez, pertsonan oinarritutako ikuspegiaren onurak antzeman daitezke (Etxeberria, 2015).

Familia eta komunitatearen laguntza

Ingurune familiar eta soziala funtsezko zutabea da erabiltzaileen ongizaterako.  Familiek, ordea, gainkarga emozionalari, baliabide faltari eta jokabide problematikoak kudeatzeko zailtasunei aurre egin ohi diete (Novell Alsina et al., 2012).

Familiei laguntzeko eta formazioa eta babes emozionala emateko programek ingurunearen egonkortasuna eta erabiltzaileen egokitzapena hobetzen dute. Ildo horretan, familiak esku hartze prozesuan inplikatzeak lortutako emaitzei jarraipena ematea errazten du.

Erronkei aurre egiteko estrategiak

Pertsonan oinarritutako esku hartze pertsonalizatua

Eraginkortasun handiagoa lortzeko, esku hartzeak pertsona bakoitzaren gaitasunak, lehentasunak eta helburuak osorik ulertzetik abiatu behar dira. Pertsona oinarritutako plangintzak, ekintza terapeutiko, hezitzaile eta psikosozialekin batera, garapen integralean eta autonomia indartzen laguntzen du.

Detekzio eta deribazio goiztiarreko protokoloak

Oso garrantzitsua da beharrak goiz detektatzea eta inplikatutako zerbitzu guztiak ondo koordinatzea. Protokolo argiak izateak, bai osasunean bai komunitatean, deribazioak azkarrago eta eraginkorrago egiten laguntzen du (Eusko Jaurlaritza, d.g.).

Estigmaren aurkako sentsibilizazioa eta borroka

Sentsibilizazio kanpainak, gizarte heziketa eta komunitatean parte hartzea estigma murrizteko funtsezko estrategiak dira. Bizikidetza, ikusgarritasun eta lankidetza esperientziek aukera ematen dute desgaitasunaren pertzepzio soziala eraldatzeko, eta errespetu eta aniztasun balioak sustatzen dituzte.

Koordinazioa eta laguntza sareak

Osasun, gizarte eta komunitate baliabideen arteko koordinazioa sendotzeak arreta integratua eta jarraitua bermatzen du. Praktika profesionalak agerian uzten du profesionalen arteko komunikazio eraginkorrak eta laguntza komunitarioko sareak indartzeak areagotu egiten dutela autonomiara eta parte hartze sozialera bideratutako programen eraginkortasuna.

Ahalduntzea eta parte hartzea sustatzea

Aisialdiko jardueretan, tailer okupazionaletan eta garapen pertsonaleko programetan aktiboki parte hartzeak ahalduntzen eta gizarteratzen laguntzen du. Datuek adierazten dute pertsonari egokitutako esku hartze psikosozialek nabarmen murrizten dituztela jokabide arazoak (Effectiveness of Psychosocial Interventions, 2024). Estrategia horiei esker, pertsona bakoitza bere prozesuaren eragile aktibo bihurtzen da.

Familia eta komunitatearentzako laguntza integrala

Laguntza familiarra eta soziala indartzea funtsezkoa da lortutako aurrerapenei eusteko eta finkatzeko. Laguntza emozionala, informazioa eta topaketarako espazioak eskaintzeak familien gaitasuna hobetzen laguntzen du, jokabide zailtasunak maneiatzeko eta harreman positiboagoak sustatzeko. Familiaren, profesionalen eta komunitatearen arteko lankidetza funtsezkoa da inklusio osoa eta iraunkorra lortzeko.

Ondorioa

Desgaitasun intelektuala edo gaixotasun mentala eta jokabidearen nahasmendu arinak dituzten pertsonekin esku hartze komunitarioak ikuspegi integrala behar du, zientzia, praktika eta ulermena uztartuko dituena. Erronka nagusiak dira kasuen aniztasuna, detekzio berantiarra, estigma, baliabideen urritasuna eta hainbat profesionalen arteko koordinazioa.

Zubi Etxe bezalako baliabide espezializatuen esperientziak erakusten du pertsonan, profesionalen etengabeko prestakuntzan eta familien eta komunitatearen parte hartze aktiboan oinarritutako ereduak aplikatzeak nabarmen hobetu dezakeela desgaitasun intelektuala edo gaixotasun mentala duten pertsonen bizi kalitatea eta autonomia.

Beharrezkoa da ikuspegi bateratua izatea, esperientzian oinarritua eta testuinguruaren eta pertsona bakoitzaren berezitasunetara egokitua. Horrela, posible izango da aniztasuna errespetatzen duten komunitate inklusiboetarantz aurrera egitea, gizarte hobe eta solidarioago bat eraikitzeko.

Erreferentziak

• Etxeberria, X. (2015). La discapacidad intelectual en el contexto de la investigación etnográfica: rutas y enclaves. Universidad de Granada.

• González-Pardo Martínez, A. (2021). Autorregulación e independencia del adulto en niños con discapacidad intelectual leve: intervención con un programa de modificación de conducta [Trabajo fin de grado]. Universidad de Valladolid.

• Martínez Iglesias, A. (2024). Trastorno de conducta en alumnos con discapacidad intelectual moderada: propuesta de intervención educativa basada en la arteterapia [Trabajo fin de grado]. Universidad de Valladolid.

• Novell Alsina, R., Rueda Quillet, P., & Salvador-Carulla, L. (2012). Salud mental y alteraciones de la conducta en las personas con discapacidad intelectual: guía práctica para técnicos y cuidadores. Instituto para la Atención y la Investigación en la Discapacidad Psíquica.

• Discapacidad y trastornos de conducta. (2021, 26 de octubre). DIXIT – Centro de Documentación de Servicios Sociales.

• Discapacidad intelectual. (2024). Manual MSD versión para profesionales.

• Effectiveness of psychosocial interventions for youth with mild intellectual disabilities or borderline intellectual functioning and externalising problems: a multilevel meta-analysis. (2024). PubMed.

• Effectiveness of interventions for adults with mild to moderate intellectual disabilities and mental health problems: systematic review and meta-analysis. (2016). PubMed.

• Gobierno Vasco. (s.f.). Servicios sociales, discapacidad física / intelectual / sens

Parte hartzaileak zalditegiak berak dituen ibilgailuetan jaso dituzte, bera arduratzen baita Ospitalarioak Fundazioa Euskadiko ospitaletik eramateaz, Gesalibar auzoan, bi kilometro eskasera. Behin Zabolainen, taldea zentroko kideekin elkartzen da, eta saioa planifikatu, zaldiak esleitu eta lanerako bikoteak antolatzen dituzte. Hortik aurrera, mugimendua hasten da: zaldiak kanpora atera, orraztu, zurda eta isatsa askatu, apatxak garbitu, uhaleria prestatu eta zelatu, bikote bakoitzeko zalditegiko begirale baten laguntzarekin (zentroak ekinoterapian eta gizarte integrazioan espezializatutako langileak ditu). Gainera, Ospitalarioak Fundazioa Euskadiko bi begiralek ere laguntzen diete.

“Bikoteak aldatuz doaz, ez duzu beti lagunekin edo zure gustuko norbaitekin lan egiten, eta erabaki bateratuak hartu eta akordioak lortu behar dituzu –azaltzen du Judy Biallosterskik, Zabolain zalditegiaren jabeak–. Hori ere ikaskuntzaren parte da, eta harreman sozialetarako jarraibideak ezartzen laguntzen die”.

Zaldi guztiak ez dira berdinak: pertsonak bezala, bakoitzak bere izaera eta historia du, eta horrek eragina du norbait hurbiltzen denean edo zerbait egin dezaten lortzen saiatzen denean izango duten jokabidean. “Berez, zaldi guztiak nobleak dira, baina gehien interesatzen zaiguna da pertsonekin nolako harremanak dituzten –azaltzen du Judyk–. Erosi ditudan zaldi batzuek tratu txarrak nozitutakoak ziren, eta, horregatik, gizakiekin beldurtiagoak izan daitezke, nahiz eta gainean ibiltzeko onak izan. Saio horietarako, maneiua ondo onartzen duten zaldiekin lan egiten dugu, jakin-mina dutenekin, pertsonengana hurbildu eta ukitzen uzten dutenekin, beldurtzen ez direnekin… “.

Iragan zaila atzean utzita

Baina, pertsonek bezala, zaldiek ere iragan zaila atzean utzi eta bizitza berria izan dezakete: Ypsiren kasua da. “Iritsi zenean –kontatu digu Judyk–, pentsaezina zen terapia talde batean egon zitekeela. Baina konfiantza hartzen joan da, egokitzen, eta gaur egun horrelako zereginetarako animaliarik seguruena da. Ez du pauso faltsurik ematen, ez da ezerekin beldurtzen, pertsonak ezin hobeto onartzen ditu…”.

Zaldiak prest daude eta pistara irten dira. Ekintza oinez zein zaldi gainean garatzen da, koordinazioa, oreka, kontzentrazioa eta komunikazioa uztartzen dituzten ariketekin. “Norbaiten hasiera bada, zaldia da gidaria. Baina iristen da une bat non pertsonak gidatzen duen, eta horrek asko indartzen du autoestimua”, gehitu du Judyk.

Pazienteek zaldia garbitzen eta prestatzen pasatzen duten denbora mugimenduan dabiltzan denbora bat da, ariketa fisikoa egiten, eta zaldiketak behartzen duen posizioak ere onura fisiko eta motorra dakar, eta oreka eta koordinazioa hobetzen dira.

Ariketetan autoestimua eta osagai fisikoa hobetzeaz gain, Amaia Segovia Errehabilitazio eta Dinamizazio Zerbitzuko koordinatzaileak jardueraren beste onura batzuk nabarmendu ditu. Astero bertaratzeko konpromisoa hartze hutsak errutina egonkorrak sortzen laguntzen du, baina motibazioa ere sustatzen du, asko gozatzen duten eta ohiko ingurutik kanpo garatzen den jarduera delako.

Trebetasun sozialak dira indartzen diren beste arlo bat, “ez bakarrik helburu komun batekin bikoteka lan egiten dutelako, baizik eta zentroko langileekin harreman hurbila ezartzen delako, edo instalazioen beste erabiltzaile batzuekin bat egiten dutelako”, Amaiak azaltzen duenez. “Prestatzeko denboran eta gainean ibiltzeko denboran kontzentrazioa eta arreta eskatzen zaie, errutinak edo prozedurak buruz ikastea praktikatzen dute, eta erabakiak hartu behar dituzte, batzuk adostuta eta beste batzuk banaka, eta hori oso positiboa da”.

Emozioak autorregulazioa

“Zaldiekin hain harreman hurbila izateak –jarraitzen du– eta haiekin harremanak izateko moduak animalien portaeran eragin handia duela ikusteak emozioak autorregulatzen laguntzen du, eta ongizate sentsazioa ematen die. Zaldiak nola dauden arduratzen dira, oso harreman polita ezartzen dute haiekin”.

Zaldiketa bi txandatan egiten da, eta paziente bakoitzak bere esperientziaren arabera egiten du. Gaur, Andrea lehen aldiz igo da zentroko begiraleetako batek lagunduta, eta Pili, berriz, aise dabil, zuhurtziaz bada ere. Beste batzuek, esaterako Jonek edo Iñakik, beteranotasuna erakutsi dute ariketak erraztasunez eginez eta pistan trostan segurtasunez ibiliz. Bigarren txandaren ondoren, zalditik jaitsi, zelak askatu eta berriz ukuiluetara gidatzeko unea da.

Saio bakoitzean ikasgaiak gehitzen dira: gainditzen diren beldurrak, desagertzen diren zalantzak, segurtasuna irabazten duten keinuak. Eta zaldiak beren boxetara eta taldea ospitalera itzuli arren, bizitakoa esperientzia esanguratsu gisa txertatzen da egunerokoan, axola eta motibatzen dien zerbait, errehabilitazioaren bidean laguntzen diena.

Gaixotasun mentalaren eta desgaitasun intelektualaren esparruan ibilbide luzea duen Ospitalarioak Fundazioa Euskadibezalako laguntza erakunde batean, ekinoterapia arreta integraleko eredu baten barruko tresna osagarri gisa ulertzen da: beste edozein esku hartze bezala planifikatu, ebaluatu eta berrikusten da, eta bizitza proiektuak laguntzeko erabiltzen da, ez jarduera huts gisa.

Zer da ekinoterapia?

Ekinoterapia edo zaldiekin lagundutako terapia esku hartze terapeutiko egituratu bat da, zeinean osasunaren, hezkuntzaren edo errehabilitazioaren arloko profesionalek helburu fisikoak, kognitiboak, emozionalak edo sozialak lantzen dituzten, zaldia bitartekari nagusi gisa erabiliz. Animaliaren gainera muntatu, zaindu, gidatu edo lurretik interakzioa landuz egin daiteke, betiere planifikatutako programa baten barruan, talde profesional batek zehaztu eta gainbegiratutako helburuekin.

Ekinoterapia, hipoterapia eta zaldiekin lagundutako beste terapia batzuk

Eremu honetan sarritan nahasten diren hainbat termino erabiltzen dira:

• Ekinoterapia/zaldiekin lagundutako terapia.
  Terminorik zabalena da. Zaldiaren laguntzarekin helburu fisikoak, kognitiboak, emozionalak eta sozialak bilatzen dituzten esku hartzeak egiten dira.
• Hipoterapia Errehabilitazio fisiko eta neurologikoarekin lotzen da gehiago. Zaldiaren hiru dimentsioko mugimendua erabiltzen da tonu muskularra, posturaren kontrola, oreka eta martxaren patroia lantzeko.
• Ekitazio terapeutikoa edo egokitua.
  Eginkizuna pertsonak muntatzen ikastean da, kirola eta autonomia lantzeko helburuekin, ingurunea, laguntzak eta materiala bere beharretara egokituz.

Osasun mentalaren eta desgaitasun intelektualaren testuinguruan, oro har, zaldiekin edo ekinoterapiarekin lagundutako esku hartzeez hitz egiten denean, helburu emozionalek, erlazionalek eta parte hartze sozialekoek pisu handia dute.

Nola laguntzen duen ekinoterapiak osasun mentalean

Eskura dugun ebidentziak adierazten duenez, zaldiekin lagundutako esku hartzeek ongizatea, erregulazio emozionala eta trebetasun sozial jakin batzuk hobetzen lagundu dezakete. Aldi berean, azterlanek azpimarratzen dute oraindik ikertzen jarraitu behar dela, zer kasutan funtzionatzen duen, zer intentsitaterekin eta zenbat denbora egin behar den hobeto jakiteko.

Datuetatik harago, pertsona bakoitzak modu bakarrean bizi du esperientzia. Zaldiak ez du talde terapeutikoa ordezkatzen: “koterapeuta” moduko bat bihurtzen da, bitartekari bat, hitzez bakarrik jorratzeko zailak diren alderdiak lantzeko aukera ematen duena.

Ondorio emozionalak eta erlazionalak

Hauek dira bai eguneroko praktikan zein literatura zientifikoan deskribatzen diren ondorioetako batzuk:

Antsietatea eta estresa murriztea

Ingurune zabal batean egoteak, zaldiaren erritmoari jarraitzeak eta lan zehatzetan zentratzeak lagundu egiten du aktibazio fisikoa eta mentala murrizten. Testuinguruak berak –zelaia, zalditegia, animaliarekiko kontaktua– asaldura apaltzera gonbidatzen du.

Erregulazio emozional hobea

Zaldiak ahots tonuaren, gorputzaren tentsioaren edo mugimendu zakarren arabera erantzuten du. Zaldiarekin lan egiteak pertsonari bere sentimendua hobeto ezagutzen laguntzen du, izan ere, bere egoerak animaliaren portaeran dituen ondorioak ikusten ditu, eta horiek modulatzen ikasten du.

Autoestimua eta ahalduntzea handitzea

Animalia handi bat zaintzeak, gidatzeak edo muntatzeak zerbait lortu izanaren bizipen indartsua eragiten du. Hori bereziki baliotsua da nahasmendu mentala edo desgaitasun intelektuala duten pertsonengan, beren buruarekiko konfiantza galdu ohi baitute.

Trebetasun sozialak eta komunikazioa indartzea

Dinamikak taldean egiten dira, eta koordinazioa behar da, zaldia garbitzeko eta prestatzeko lanetan akordioak lortu behar dira eta, muntatzeko orduan, txandak egin behar dira. Komunikazio ez-berbala ere entrenatzen da: zaldiarekiko distantzia errespetatzea, gorputz hizkuntza, taldearekiko eta beste erabiltzaile batzuekiko harreman bisuala.

Konexio handiagoa orainarekin

Zaldiarekin egin beharreko zereginek arreta jarraitua eskatzen dute: uhala prestatu, nondik ibili behar den begiratu, jarraibideak entzun, mugimenduak aurreratu, eskuak eta gorputza koordinatu. Horrek hausnarrean gelditzea galarazten du, eta hemen eta orain zentratzen laguntzen du.

Inpaktua eguneroko bizitzan eta parte hartzean

Errehabilitazio psikosozialaren barruan, ekinoterapia alderdi hauei laguntzen dien jarduera esanguratsu gisa uler daiteke:

• Errutinak egituratzea: saioaren eguna eta ordua, aldez aurreko prestaketa, higienea, joan-etorriak.
• Antolamendua entrenatzea: arropa egokia prestatzea, denborak errespetatzea, zereginen sekuentzia bat jarraitzea.
• Sare soziala eta agertokiak zabaltzea: ohiko baliabidetik atera eta beste ingurune komunitario batean parte hartzea.
• Kide izatearen sentsazioa indartzea: jarduera batean parte hartuz, helburu partekatuak dituen talde bateko kide izatea.

Horrek guztiak bizi kalitatea, autonomia eta parte hartze komunitarioa hobetzen laguntzen du, horiek direlarik osasun mentalaren arretaren helburu nagusiak.

Ekinoterapia eta desgaitasun intelektuala

Desgaitasun intelektuala duten pertsonetan, ekinoterapia tresna osagarri gisa erabiltzen da, besteak beste, helburu hauek lortze aldera:

• Arauak eta mugak bizipenen bidez lantzea.
  Zaldiarekin oso agerian geratzen da hurbiltzeko eta tratatzeko moduak ondorioak dituela. Pertsona azeleratzen bada, animalia urduritu egiten da; lasaitasuna mantentzen badu, zaldiak hobeto erantzuten du. Horrek aukera ematen du mugen gaia esperientziatik lantzeko, ez bakarrik ahozko azalpenetatik.
• Zaintzeko ohiturak eta erantzukizuna indartzea.
  Materiala prestatzea, zaldia orraztea, zelatzen laguntzea edo ariketa egin ondoren gauzak jasotzea ardura, konstantzia eta ohiturak sustatzen dituzten zereginak dira, gero beste esparru batzuetara eraman daitezkeenak (bere burua, gela, gauzak zaintzea).
• Koordinazioa, oreka eta gorputz eskema hobetzea.
  Zaldira igo eta jaistea, postura mantentzea, pausoan erritmoa jarraitzea edo animaliaren gainean ariketa txikiak egitea lagungarria da norberaren gorputzaz jabetzeko eta posturaren kontrola hobetzeko.
• Komunikazio erraza eta argia praktikatzea.
  Jarraibide zehatz eta errepikatuekin eta keinuetan oinarrituta lan egiten da. Hori oso ondo egokitzen zaie ulermen maila mugatua duten edo hizkuntza zailtasunak dituzten pertsonei.

Bilakaera luzeko desgaitasun intelektuala eta jokabidearen nahasmendua duten pertsonen kasuan, zaldiak erabiliz lantzen den terapia kontu handiz egokitu behar da bakoitzaren ulermen mailara, portaeraren zailtasunetara eta laguntza beharretara, eta laguntza eta errehabilitazio plan indibidualaren barruan kokatu behar da beti.

Ekinoterapiaren onurak: laburpena, arloen arabera

Ekinoterapiak hainbat dimentsiotan ekar ditzake onurak. Pertsona guztiek ez dituzte aldaketa berak izaten, ezta intentsitate berarekin ere, baina, laburpen gisa, hauek sarritan ikusten dira:

Nolakoa da ekinoterapia saio bat?

Oro har, saio batek honen antzeko eskema bat izan dezake:

1. Aldez aurreko balorazioa.
   Talde klinikoak ekinoterapia pertsonarentzat egokia den baloratzen du, diagnostikoaren, egoera fisikoaren, ulermen mailaren, medikazioaren, beharrezko laguntzen eta balizko arriskuen arabera.
2. Helburuen definizioa.
   Helburuak zehazten dira (adibidez, egoera berrien aurreko antsietatea murriztea, arreta entrenatzea, ohiturak lantzea, oreka hobetzea), eta plan terapeutiko globalean integratzen dira.
3. Ingurunearekiko eta zaldiarekiko kontaktua.
   Pertsona zentrora iristen denean, segurtasuneko oinarrizko arauak gogoratu, zaldia aurkeztu eta lehen lanak egiten dira, errazak: behatu, laztandu, orraztu, prestatzen lagundu.
4. Jarduera nagusia.
   Zaldia lurretik gidatzea, pausoan muntatzea, zirkuitu txikiak egitea, jolas egokituak edo talde dinamikak egitea… Guztia prestatuta dauden eta esperientzia duten profesionalen laguntzarekin eta haiek gainbegiratuta egiten da.
5. Amaiera eta gogoeta.
   Tarte bat uzten da lasaitzeko, zaldiari agur esateko eta esperientzia nolakoa izan den komentatzeko: zer izan den erraza edo zaila, zer emozio agertu diren, zer ikasgai eraman daitezkeen bizitzako beste esparru batzuetara.

Norentzat da egokia? Mugak eta kontraindikazioak

Ekinoterapia askotariko testuinguruetan erabiltzen da. Osasun mentalaren eta desgaitasun intelektualaren esparruan, pertsona hauekin hartu ohi da bereziki kontuan:

• Nahasmendu mental larria duten pertsonak, errehabilitazio psikosozialeko programetan parte hartzen dutenak.
• Desgaitasun intelektuala eta jokabidearen nahasmendua duten pertsonak, espazio egituratuak behar dituztenak erregulazioa, ohiturak eta trebetasun sozialak lantzeko.
• Antsietate nahasmenduak, zailtasun emozionalak edo jokabidea erregulatzeko arazoak dituzten pertsonak.

Gerta daiteke egoera batzuetan gomendagarria ez izatea, edo egokitzapen bereziak eskatzea:

• Animaliei beldur handia izatea edo etengabe arbuiatzea.
• Arazo muskuloeskeletiko larriak edo erortzeko arrisku handia.
• Zaldi, hauts, belar edo inguruko beste elementu batzuekiko alergia larriak.
• Egoera kliniko akutuak (adibidez, deskonpentsazio psikotikoa edo autolesio edo heteroerasorako arrisku handia).
• Jokabide arazoak, pertsonaren, taldearen, ekipoaren edo animaliaren segurtasuna arriskuan jar dezaketenak.

Horregatik guztiagatik, pertsonaren historia eta une bakoitzeko egoera ondo ezagutzen duen talde kliniko batek gomendatu behar du, ekinoterapiaren programa eta egiten diren gainerako esku hartzeak koordinatuz (psikoterapia, farmakoterapia, psikoheziketa, familia programak, etab.).

Zaldiekin lagundutako esku hartzea, osasun mentalaren lanketa integral baten barruan

Osasun mentalari buruzko nazioarteko joerak eredu komunitario eta errehabilitatzaileetara jotzen du, non tratamendu klinikoa, errehabilitazio psikosoziala, familientzako laguntza eta komunitatean parte hartze aktiboa uztartzen diren.

Marko horretan, ekinoterapia puzzle askoz zabalago baten beste pieza baten moduan ulertzen da, zeinak alderdi hauek jasotzen dituen:

• Arreta kliniko espezializatua: psikiatria, psikologia klinikoa, osasun mentaleko erizaintza.
• Errehabilitazio psikosoziala: errehabilitazio psikosozialeko zentroak, etxean esku hartzeko programak, egoitzetako baliabide komunitarioak, eguneko zentroak, eguneko ospitaleak.
• Terapia eta jarduera osagarriak: animaliekin lagundutako beste esku hartze batzuk, sormen tailerrak eta okupazionalak, kirol jarduerak, trebetasun taldeak eta aisialdi inklusiboko programak.

Ekinoterapia ikuspegi integral horretan integratzeak mezu argi bat ematen du: osasun mentalaren eta desgaitasun intelektualaren arretak esperientzia esanguratsuak bilatzen ditu, bizi proiekturik ahalik eta osoenak sostengatzeko.

Bibliografia

• Arsovski, D. (2024). The role of Animal Assisted Therapy in the rehabilitation of mental health disorders: A systematic literature review. Integrative Medicine Research.
• Sánchez, M. B., et al. (2024). Revisión sistemática sobre el beneficio sobre la salud de las terapias asistidas con animales. Revista Española de Salud Pública.
• Sánchez-Piedra, C. A., García de la Santa Viñuela, A., Roncal Redín, M., & García Carpintero, E. E. (2025). Eficacia y seguridad de la terapia con caballos en condiciones clínicas seleccionadas. Madrid: Ministerio de Sanidad – AETS-ISCIII.
• Calvo, P., Fortuny, J. R., Guzmán, S., Macías, C., Bowen, J., & García, M. L. (2016). Animal assisted therapy (AAT) program as a useful adjunct to conventional psychosocial rehabilitation for people with schizophrenia: A pilot study. Frontiers in Psychology, 7, 631.
• Souilm, N., et al. (2023). Equine-assisted therapy effectiveness in improving emotion regulation, self-efficacy, and perceived self-esteem among patients with substance use disorders. BMC Complementary Medicine and Therapies, 23, 319.
• Stergiou, A. N., et al. (2025). Effects of Equine-Assisted Therapy: A Systematic Review and Meta-analysis. Journal of Clinical Medicine, 14(11), 3731.
• Xiao, N., Shiyue, L., et al. (2023). Effects of Equine-Assisted Activities and Therapies for Autism Spectrum Disorder: A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(3), 2630.

Txalekok eta sentsorez hornituta, erabiltzaileek eta profesionalek, taldetan banatuta, zenbait partidatan parte hartu zuten, umore ona eta kiroltasuna nagusi zirelarik. Esperientzia oso positiboa izan zen, taldeko kideen arteko partaidetza aktiboa, lankidetza eta integrazioa bultzatu baitzen.

Dinamikak, gainera, komunikazioa, erabakiak hartzea eta espazioko orientazioa bezalako trebetasunak sustatzea ahalbidetu zuen, hori guztia ingurune ludiko eta seguru batean. Jarduera amaitutakoan, nekea gaindituta, irribarreak eta arratsaldeko jokaldi eta estrategiarik onenei buruzko iruzkinak iritsi ziren, partekatutako gozamenaren isla.

Afaria eta bizikidetza

Joko saio biziaren ondoren, taldeak aukera izan zuen afari lasai batekin energia berreskuratzeko. Hanburgesak eta freskagarriak amaiera ezin hobea izan ziren laguntasuna protagonista izan zen egun baterako.

Afarian, parte hartzaileek zentroa ireki zenetik izandako esperientziari buruzko iritziak partekatu zituzten, eta une esanguratsuenetako batzuk gogoratu zituzten. Topaketa giro lasai eta atseginean joan zen, Zubi Etxeko kide sentimendua eta talde espiritua indartuta.

Lau urteko hazkundea eta konpromisoa

Zubi Etxeren urteurrena aukera bat da proiektua osatzen duten pertsona guztien ahalegina, dedikazioa eta inplikazioa aitortzeko. Lau urte hauetan, zentroa erreferentziazko gune gisa sendotu da, erabiltzaileei arreta integrala, laguntza eta ongizatea eskaintzen diena.

Zubi Etxeko talde profesionalak artatutako pertsonen autonomia, bizi kalitatea eta parte hartze soziala sustatzeko lan egiten du egunez egun, arreta indibiduala eta programa pertsonalizatuen bidez.

Horrelako ekimenek taldearen kohesioa indartzen dute, eta zentro barruan giro ona mantentzen laguntzen dute, arreta indibidualizatua eta garapen pertsonalaren aldeko lana aisialdiarekin eta bizikidetzarekin konbinatuz, horiek baitira Ospitalarioak Fundazioa Euskadiren ezaugarriak (lehen, Aita Menni Ahizpa Ospitalarioak), pertsonan oinarritutako arreta ereduaren funtsezko zutabeak .

Ospakizunarekin, Zubi Etxek etengabeko lana, lorpen partekatuak eta esperientzia aberasgarriak eskaini dituen lau urteko ziklo bat itxi du, eta ilusioz eta proiektu berriekin begiratzen dio etorkizunari.

Zentroko taldeak parte hartzaile guztien laguntza eskertu du, eta etengabeko hobekuntzarekin, arretaren berrikuntzarekin eta erabiltzaileen ongizatearekin duen konpromisoa berretsi du.