Ospitalarioak Fundazioa Euskadik osasun mentaleko erizaintza hurbiltzen du EHUko Gipuzkoako Erizaintza Fakultatera

Joan den ostiralean, Ospitalarioak Fundazioa Euskadik saio bat eskaini zuen EHUko Gipuzkoako Erizaintza Fakultatean, helburu argi batekin: Gipuzkoako osasun mentaleko erizaintzaren errealitatea hurbiltzea eta erakundeak eskaintzen dituen aukera profesionalak ezagutaraztea.

Topaketak ideia nagusi bat helarazteko balio izan zuen:

👉 ez da berdina non hasten zaren.

Non hasten zaren, nor bihurtzen zaren ere bada

Hasierako lan-inguruneak eragin zuzena du erizaintzako prestakuntzan. Ospitalarioak Fundazioa Euskadin, jarduera asistentziala konplexutasun handiko eremuetan garatzen da:

osasun mentala eta psikiatria, garuneko kaltea, desgaitasun intelektuala eta psikogeriatria.

Testuinguru hauetan lan egiteak aukera ematen du:

• osasun mentaleko eta psikiatriako esperientzia espezializatua eskuratzeko
• irizpide kliniko propioa garatzeko
• diziplina anitzeko taldeetan lan egiteko
• eta susperraldi-prozesuak jarraitzeko

Osasun mentaleko erizaintza: lidergoa eta espezializazioa

Osasun mentaleko erizaintzan, profesionalaren rola funtsezkoa da. Erizaintzak:

• zaintza lideratzen du
• talde asistentziala koordinatzen du
• eta erabaki klinikoetan parte hartzen du

Hori bereziki garrantzitsua da osasun mental konplexuan eta psikiatrian, non jarraipena eta espezializazioa ezinbestekoak diren.

Erizaintzako praktikak EHU Gipuzkoan: errealitate klinikoa ezagutzea

EHU Gipuzkoako Erizaintza Fakultatean egotea estrategia baten parte da: ikasleak benetako praktika klinikora hurbiltzea.

Osasun mentaleko erizaintzako praktikek aukera ematen dute:

• testuinguru errealetan lan egiteko
• ibilbide profesionalak ezagutzeko
• eta EIR espezialitatea bezalako aukerak baloratzeko

Etorkizun profesionala konplexutasunetik eraikitzea

Osasun mentalean eta beste eremu konplexuetan, erronka nagusia ez da bakarrik esku hartzea.

👉 Prozesuak denboran zehar laguntzea da.

Horretarako, beharrezkoa da:

• gaitasun kliniko sendoa
• erabakiak hartzeko gaitasuna
• talde-lana
• eta jarraipen asistenziala

Aukera profesionalak osasun mentaleko erizaintzan

Ospitalarioak Fundazioa Euskadik aukera profesionalak eskaintzen ditu osasun mentaleko erizaintzan, konplexutasuna eta jarraipena eguneroko lanaren parte diren inguruneetan.

Unibertsitatearekiko lankidetzak talentua garatzeko konpromisoa indartzen du.

👉 Talentuak ez dira sortzen berez. Hasieratik lantzen dira.

Martxoaren 8a, Emakumeen Nazioarteko Eguna, aurrerapenak ospatzeko eguna da, baina baita beste errealitate bat gogorarazteko aukera ere: desgaitasuna edo osasun mentaleko arazoak dituzten emakumeen errealitatea. Askotan, emakume izateaz gain, egoera horiek oztopo gehiago, estigma handiagoa eta gizartean parte hartzeko aukera gutxiago ekar ditzakete.

Emakumeei ahotsa ematea: desgaitasuna eta osasun mentala

Ospitalarioak Fundazioan egunero lan egiten dugu egoera konplexuak artatzen, besteak beste desgaitasuna, osasun mentala, autismoa edo psikogeriatria bezalako eremuetan.

Horregatik, martxoaren 8aren harira, gure zentroetan hainbat ekintza egin ditugu emakumeen ahotsa eta esperientziak erdigunean jartzeko.

Gesalibarren, adibidez, emakume batzuek parte hartu dute zeinu-hizkuntzan grabatutako bideo batean, non berdintasuna, errespetua, eskubideak, indarra edo askatasuna bezalako hitzak partekatu dituzten.

Halaber, emakumeen bizipenak partekatzeko espazioak sortu dira, non emakumeek beren esperientziak gogoratu eta etorkizunerako nahiak adierazi dituzten.

Ekintza hauek parte hartzeko, adierazteko eta gizartean lekua izaten jarraitzeko aukera ematen dute.

Ospitalario Ahizpen legatua

Egindako jardueren artean, Ospitalario Ahizpen legatua gogorarazten duen mural bat ere sortu da.

Duela mende bat baino gehiago, emakume haiek erabaki ausarta hartu zuten: garai hartan baztertuak edo baliabiderik gabe zeuden pertsonak zaintzea eta laguntzea.

Haien konpromisoak zaintzaren bidez gizartea eraldatzeko bidea ireki zuen.

Gaur egun, legatu hori bizirik dago Ospitalarioak Fundazioan lanean ari diren profesionalen eguneroko jardunean, egoera konplexuak artatuz eta pertsona bakoitzaren bizi-ibilbidea errespetatuz.

Egoera konplexuak artatzen dituen arreta espezializatua

Ospitalarioak Fundazioan zaintza ez da soilik arreta ematea.

Zaintzea ere bada pertsonen historia entzutea, haien bizipenak ulertzea eta egoera konplexuei erantzuteko arreta espezializatua eskaintzea.

Horrek bereziki balio handia du desgaitasuna, osasun mentala edo psikogeriatria bezalako eremuetan lan egiten dugunean.

Helburua argia da: jarraitutasuna, laguntza eta parte-hartzeko aukerak eskaintzea, pertsona bakoitzaren duintasuna eta ahotsa errespetatuz.

Etorkizun bidezkoago baterako entzutea

Martxoaren 8a ospatzeko eguna da.

Baina baita gogoratzeko ere oraindik badirela bidea zailagoa duten emakumeak.

Horregatik, emakume horien ahotsa entzutea eta haien esperientziak gizartearen erdigunean jartzea funtsezkoa da etorkizun bidezkoagoa eraikitzeko.

Teknika psikoterapeutiko gisa, iragana eta oraina lotzeko tresna indartsua da. Horri esker, narriadura kognitiboa, dementzia edo oroimen galera duten pertsonek bizipen esanguratsuak gogora ditzakete eta haien ongizate emozionala hobetu dezakete.

Pertso-na horietan, oroitzapen zaharrenak berrienak baino hobeto gorde ohi dira, batez ere karga emozional handiagoa dutenak. Horregatik, gogorapena nortasuna berreskuratzeko, loturak sortzeko eta komunikazioa estimulatzeko bide egokia bihurtzen da, ahaztuta ziruditen bizipenetarako sarbidea errazten baitu.
Gainera, orainarekiko lotura indartzen du, iraganeko historiaren eta egungo errealitatearen arteko zubia eskainiz.

Bere abantailen artean, erreminiszentzia terapia:
-Dementzia edo Alzheimerra duten pertsonen funtzio kognitiboak eta gogo aldartea hobetzen ditu.
-Profesionalekiko, familiakoekiko eta beste erabiltzaile batzuekiko komunikazioa, interakzio soziala eta konexio emozionala errazten ditu.
-Urduritasuna eta depresioa bezalako sintomak murrizten ditu, batez ere egoitza batean bizi diren pertsonengan.

Tera-pia hori taldeka edo banaka egin daiteke, eta 30 eta 90 minutu arteko saioetan egin ohi da, estimulu esanguratsuak erabiliz. Taldean egiten denean, kohesioa eta kide izatearen sentimendua ere indartzen ditu.

Futbola eta oroimena
Ospitalarioak fundazioan erreminiszentzia erabiltze dugu adineko pertsonekin lantzen ditugun hainbat egitasomotan, horien artean proiektu oso berezi bat: futbolaren bidezko erreminiszentzia.
Proiek-tu hau La Liga Fundazioarekin eta Futbolari Beteranoen Elkarteen Espainiako Federazioarekin (FEAFV) lankidetzan egiten dugu Tenerifen, Valladoliden eta Euskadin ditugun zentroetan. 2026ko otsailaren 16tik 18ra Alimarket-ek antolatutako Dependentzia eta Osasunaren VII. Kongresu Nazionalean aurkeztu zen.

Gure tailerretan, kirolaren indar emozionalaz baliatzen gara oroitzapenak pizteko, komunikazioa errazteko eta erabiltzaileekiko loturak sendotzeko.
Futbola, konstante bat da pertsona askorentzat.

Futbola pertsona askoren bizitzaren parte den fenomeno sozial eta emozionala da, baita talde baten jarraitzaile aktibo izan ez diren pertsonetan ere. Hori dela eta, duela hamarkada bat baino gehiagotik erabiltzen da hainbat herrialdetan, dementzia edo narriadura kognitiboa duten pertsonengan oroitzapenak suspertzeko, elkarrizketa sustatzeko eta identitatea indartzeko.
“Futbolak emozioak pizten ditu, ez bakarrik pertsona forofo edo zaleengan, baita ez direnengan ere, baina beren herriko taldearekin nolabait identifikatuta ikusi dute beren burua”, azaldu du José Ezquerrak Ospitalarioak Fundazioa Euskadiko Adiineko Pertsona lineako koordinatzaileak.
Adineko pertsonen línea koordinatzaileak.

Jatorriz Glasgowkoa, Eskoziakoa, futbolari aplikatutako oroimena Espainiara iritsi zen Futbolari Beteranoen Elkarteen Espainiako Federazioaren (FEAFV) eskutik. Federazio horrek proba pilotuak egin zituen Bartzelonan eta Valentzian, Ospitalarien Fundazioari lankidet-za proposatu aurretik. Ondoren, LALIGA FUNDAZIOAk proiektuaren ahalmena aitortu zuen, eta ekimenarekin bat egin zuen, tailerrak egiteko finantzaketa emanez.

Futbolaren bidezko erreminiszentzia: zergatik funtzionatzen duen
Futbolaren potentziala emozio biziak eta oroitzapen ezabaezinak sortzen dituelako da: familian bizitako partidak, ospakizunak, kirol idoloak, estadio enblematikoak. Esperientzia horiek, hain esanguratsuak direnez, oroimenean irauten dute beste oroitzapen batzuk ahultzen direnean ere.
“Emozio biziei lotutako oroitzapenak garunean laguntza gehigarri moduko batez finkatzen dira, halako moldez non etorkizun batean errazago gogoratzen baitira”, azaldu du Ezquerrak.
Ekitaldi esanguratsuen artean, kantuak emozio bati lotuta oroimenean erregistratzen direlako nabarmentzen dira. “Pertsona batzuk gai dira haurtzaroko abestiak gogoratzeko. Hondatze handiarekin ere, kantaren ahapaldi osoa kantatzeko gai dira, nahiz eta gero hitz egiteko gai ez izan”, jarraitzen du Ezquerrak.

Nola egituratzen den futbol eta oroipen saio bat
Futboleko eta oroipeneko gure tailerren saioetan, futbolari beterano batek eta gure profesionalek (talde dinamizatzaileak, psikologoak, terapeuta okupazionalak, etab.) parte hartzen dute elkarlanean. Elkarrizketan hasten dira, antzinako irudiak erakusten dituzte eta ereserkiak abesten dituzte, besteak beste, eta erabiltzaileei gogoratzeko gonbita egiten diete. Futbol zelaietara bisitak ere egiten dira.
Saio bakoitzaren ondoren, erregistro bateratu bat egiten da, eta bertan jasotzen dira erabiltzaileen partehartzeari eta elkarrekintzari buruzko iritziak. Prozesu horri esker, saioa ebaluatu daiteke, eta hurrengoa modu egokiagoan planifikatu.
“Saioa emozioen, ilusioen, bizipenen espazio bat da, non malkoak, barreak, dan-tzak, poza… ateratzen diren. Horrek hain onak sortzen ditu, non pertsonak gogo eta ilusio handiz geratzen baitira hurrengo saiorako”, amaitu du Ezquerrak.
Ospitalarioak Fundazioan kirolak inklusio, identitate eta ongizaterako duen ahalmenean sinesten dugu. Gure futbol eta oroipen proiektuaren bidez pertsona bakoitza erdigunean jartzen dugu, bere historia, nortasuna eta bere bizitza markatu duten uneak ezagutuz.

Azken asteetan, Txurdinaga, Durango eta Gesalibarreko adinekoen egoitzetan hainbat jarduera antolatu dira helburu argi batekin: ongizate emozionala sustatzea, loturak sendotzea eta komunitatea eraikitzen jarraitzea. Bilboko Gabonetako giroaz eta argiez gozatzeko irteerak, villancico saio partekatuak, mokadu tailerrak, Santo Tomas bezalako ospakizun tradizionalak eta musikaz, elkarrizketaz eta irribarrez betetako topaketak izan dira ekimen horien parte.

Adinekoen egoitzetan antolatutako Gabonetako jarduerek pertsona egoiliarren parte-hartze aktiboa bultzatzen dute, oroitzapenak eta emozio positiboak pizten dituzte, ingurune sozial eta kulturalarekiko lotura mantentzen laguntzen dute eta komunitatearen parte sentitzeko aukera ematen dute. Itxuraz xumeak diren jarduerak dira, baina eragin handia dute pertsona nagusien bizi-kalitatean eta ongizatean, pertsonan oinarritutako zaintza-ereduarekin guztiz bat eginez.

Ospitalarioak Fundazioa Euskadi-rentzat, ospitalitatea ez da data zehatzetara mugatzen. Zaintzeko modu bat da, entzutean, errespetuan eta harreman humanoan oinarritua. Gabon hauetan garatutako jarduerak ikuspegi horren eta erakundeko kultura partekatuaren adierazgarri dira.

Hori guztia ez litzateke posible izango gure zentroetako profesionalen inplikazio eta konpromisorik gabe. Haien gertutasunak, sentikortasunak eta egokitzeko gaitasunak jarduera bakoitza esperientzia esanguratsu bihurtzen dute. Eguneroko keinu txikien bidez —laguntzea, animatzea, partekatzea— zaintza humanoagoa eta pertsonalizatuagoa eraikitzen da.

Ospitalarioak Fundazioa Euskadi-n zaintza fisikoa, emozionala eta soziala uztartzen dituen arreta-ereduan sinesten dugu. Gure adinekoen egoitzetan Gabonetan garatutako jarduerek zaintza eta laguntza ulertzeko dugun modu hori islatzen dute. Izan ere, zaintzea ez da soilik arreta ematea; zaintzea ere bada egotea, partekatzea eta laguntzea.

PADyC programak egoiliarren, familiartearen eta erresidentziako profesionalen arteko elkarrizketa garrantzitsuak sustatzen ditu; pertsona bakoitzaren balioak, nahiak eta lehentasunak bere osasunaren egoerarekin uztartuz  eta eguneroko bizitzarekin lotutako erabakiak hartzeko. Guzti honek ziurgabetasuna murrizten laguntzen du, gertatuko denaren gaineko konfidantza sendotu eta arreta zentzudun, errespetuzkoa eta norberak nahi duen bezelakoa izan dadin bermatzen du, batez ere gaixotasun aurreratu eta ezustekoen aurrean aurkitzen garenean.

Nagore Mardaras zentroko koordinatzaileak, Leire Gonzalez erizainak eta José Antonio Ezquerra Pertsona Nagusien lerroko buruak jaso dute aintzatespena; Bilboko Euskalduna Jauregian egindako ekitaldian Nagore Mardarasek jardunbide egoki horren esanahia nabarmendu duelarik: “Plangintza aurreratua etorkizuna prestatzeko modu bat argi eta segurua da, zaintza bakoitzak pertsonaren balioak eta lehenetasunak errespetatzen dituela ziurtatuz. Begirada horrekin, Joxe Miel Barandiaran EgoitzakPADyC barneratu du, egoiliarrentzako, haien familiarterentzako eta profesional taldearentzako lasaitasun apustu gisa. Hori ezartzeak ziurgabetasuna murrizten eta konfiantza sendotzenlaguntzen du, batez ere aldaketa edo gaixotasun aurreratuko uneetan. Bizi prozesu bakoitzari modu koherente eta pertsonalizatuan laguntzeko gida sendoa ere ematen dio profesional taldeari. Horrela PADyC-k bizikidetza lasaiagoa, zainduagoa eta pertsona bakoitzak bere bizitzako eta ongizaterako nahi duenarekin lerrokatuagoa izatea errazten du”

Zainketa pertsonalizatuarekin konprometitutako zentroa

Bere 20.urteurrena ospatzen duen urtean, Joxe Miel Barandiaran egoitzak lurraldean erreferentziazko baliabide gisa duen zeregina finkatu du. Egoitzako profesional  taldeak pertsonarengan oinarritutako arreta-eredu batean oinarriturik lan egiten du, Ospitalarioak Fundazioa Euskadiren estrategiarekin bat eginez, zeinak duintasunera, autonomiara eta zainketen pertsonalizaziora bideratutako praktika berritzaileak bultzatzen dituen.

Abenduaren 7ra arte zabalik dagoen erakusketak Click-Clack Elkartearen bildumako 3.000 pieza baino gehiago biltzen ditu, hainbat garaitan girotutako dioramekin: Egipto eta Erdi Arotik Mendebalde Urruneraino, edo XX. mendeko eszena kostunbristekin. Era berean, Bilbo hiriko eszenak ere jasotzen ditu, “Click” figurak protagonista direla.

Irteeran zentroko langileek lagundu zuten, ibilbidearen irisgarritasuna uneoro babestu zuten, eta oroitzapenak partekatzeko, hitz egiteko eta goiz ezberdin batez gozatzeko aukera bikaina izan zen. 

Bilboko Txurdinagabarri Egoitza Ospitalarioak Fundazioa Euskadik kudeatzen du, Adineko Pertsonaren lerro asistentzialaren bidez.

Goizean goiz, egoiliar talde bat oinez atera zen egoitzatik Boluetako Eroskiraino. Energiaz eta parte hartzeko gogo handiz atera ginen, eta 9:00etarako prest geunden bilketa puntuan. Ondoren, 11:15ean, beste talde bat autobusean jaitsi zen, erreleboa egiteko eta jarduerarekin jarraitzeko.

Zeregina zen supermerkatura sartzen ziren pertsonei kanpainaren berri ematea, elikagai ez-galkorrekin lankidetzan aritzeko gonbita egitea, eta jasotako ekarpenak sailkatzea. Egoitzako langileak eta Bizkaiko Elikagaien Bankuko boluntarioak izan genituen lagun, eta xehetasun handiz azaldu ziguten dena.

Ospitalarioak Fundazioa Euskadik kudeatzen duen Txurdinagabarri Egoitzako kide garenontzat, jarduera horiek zentrotik ateratzea baino askoz gehiago dira: aktibo mantentzeko modu bat dira, ingurunearekin konektatuta eta errealitate sozialarekin konprometituta. Esperientzia oso aberasgarria izan zen eta sentsazio ona utzi zuen.

Bizilagun asko hurbildu zitzaizkigun eskerrak ematera bertan egoteagatik. Baina esker ona elkarrenganakoa zen: hain beharrezkoa den zerbaitetan lagundu ahal izateak ere baliagarri sentiarazi gintuen, eta zerbait handiagoaren parte.

Eta lerro hauek Elikagaien Bankuari boluntario gisa denbora pixka bat ematera bultzatzen bazaituzte, hemen jar zaitezke haiekin harremanetan: https://www.bancali-biz.org/entidades-colaboradoras/voluntariado/

Hitzordua beheko solairuko aretoan izan zen, eta horra bildu ginen gure komunitateko kide izan zirenei eta dagoeneko gurekin ez daudenei omenaldia egiteko. Ospakizun lasaia, zintzoa eta oso sentitua izan zen, eta keinu pertsonal eta sinbolikoak ez ziren falta izan.

Aldarearen atzean, egoiliarrek beraiek egindako kandelen konposizio batek erakusten zituen urtean zehar hil zirenen izenak. Haien memoria bizirik mantentzeko modu sinple baina oso hunkigarria izan zen.

Zeremonia senideekin berriz elkartzeko aukera ere izan zen, eta bereziki eskerrak ematen dizkiegu bertan egoteagatik eta gertutasunagatik. Oroitzapenak eta kontsolamendu hitzak partekatu genituen.

Horrelako topaketak garrantzitsuak dira guretzat. Dolua lantzen eta bidelagun izan genituenak ahaztu gabe aurrera egiten laguntzen digute. 

Eguraldi ona lagun, egoiliarrek, profesionalek eta senideek elkarrekin gozatu genuen Oktoberfesten edizio oso berezi batez. Espazioa kolore bavariarrekin apaindu genuen, eta Alemaniako musika tradizionala jarri genuen, bat baino gehiago dantza pauso batzuk markatzera animatu zuena.

Bratwurstak (saltxitxak), pretzelak eta, noski, garagardoa (alkoholik gabe) ez ziren falta izan. Barreak, pasadizoak eta errutina hausten duten eta beste toki batzuetako tradizioekin lotzen gaituzten topaketa hauekin gozatzen jarraitzeko gogoa partekatzen dugu.

Lehen paseoak, urriaren 3an, osteguna, Kale Nagusian jarritako standera eraman gintuen, eta, 2023an eta 2024an bezala, gure ahate solidarioak erosi genituen –solairu bakoitzeko bat–, lasterketan parte hartzeko. Irteera aprobetxatuz, gutako batzuk Bilboko Zara ikonikoa bisitatu genuen: 1907ko eraikin batean kokatua, jauregi bat izan zen, eta ondoren Udal Aurrezki Kutxaren egoitza, barruan kapera bat mantentzeagatik ezaguna. Esperientzia bitxia eta dibertigarria izan zen ezagutzen ez zutenentzat, eta bat baino gehiago besapean erosketaren bat zuela itzuli zen!

Hilaren 5ean, igandea, Estropatada jokatu ondoren, urriaren 21ean Zubiarte merkataritza gunera joan ginen. Han lasterketaren ondoren zegozkigun ahateak jaso, dendetan buelta bat eman eta, konpainia onean, freskagarri batekin gozatu genuen.

Tarte atsegina pasatzeaz gain, irteera hauek aukera ematen digute Bilboko bizitza kultural eta sozialean parte hartzen jarraitzeko, kideen arteko loturak sendotzeko eta elkarrekin esperientzia berriez gozatzen jarraitzeko.