{"id":42447,"date":"2016-02-24T08:04:03","date_gmt":"2016-02-24T08:04:03","guid":{"rendered":"http:\/\/194.35.43.170\/~aitamenninueva\/?post_type=articulo&p=42447"},"modified":"2022-07-15T07:52:13","modified_gmt":"2022-07-15T07:52:13","slug":"balorazio-neuropsikologikoa-garuneko-kalteko-zerbitzu-batean","status":"publish","type":"articulo","link":"https:\/\/ospitalarioakfundazioaeuskadi.org\/eu\/artikulua\/balorazio-neuropsikologikoa-garuneko-kalteko-zerbitzu-batean\/","title":{"rendered":"Balorazio neuropsikologikoa Garuneko Kalteko Zerbitzu batean"},"content":{"rendered":"

Lehen urratsak \u2013 Ikuspegi praktikoa<\/h2>\n

Gure zerbitzuak dagoeneko 25 urte daramatza martxan eta\u00a0zenbait lan-metodok eta -moduk denboraren testari eusteaz gain, ohitura eraginkor gisa ere finkatu dira<\/strong>. Hori da Neuropsikologiaren arloan gure esku-hartzea bideratzen duen lehen ebaluazio bat egiteko <\/strong>erabiltzen dugun estrategiaren kasua. Nahitaez azkarra izan behar du, gehienez, ordubete edo bi ordukoa, eta dagokigun kasuan lehentasunak zein diren aurkitzen lagundu behar gaitu. Duela 10 urte baino gehiagotik erabiltzen dugun metodoa CCCFF<\/strong>\u00a0akronimoarekin ezagutzen dugu, eta lehen ebaluazioan informazioa izan nahi dugun esparruen lehen hizkiak dira:\u00a0kognizioa, jokabidea, kontzientzia, funtzionaltasuna eta familia<\/strong>. Aita Menni Ospitaleko Garuneko Kalteko Zerbitzuaren neuropsikologiekin hainbat gogoeta eta eztabaida ordu eman ditugu. Ziur gaude beste talde batzuentzat ere erabilgarria izan daitekeen metodoa dela<\/strong>.<\/p>\n

Hastapenetan esku-hartze neuropsikologikoak arlo kognitiboan egiten ziren batik bat, baina gure esperientzia klinikoak berreskuratze kognitiboa eragozten duten lehentasun handiagoko emozio eta jokabide arazoak egon daitezkeela erakutsi digu. Bestalde, pazienteak edo familiak arazoaz ez jabetzeak errehabilitazioa zaildu eta sortutako egoera berrira ez moldatzea eragin dezake<\/strong>. Familia kasu gehienetan funtsezkoa da, bai informazioa lortzeko bai senideek tratamenduan eragile laguntzaileak izateko.\u00a0 Eta, azkenik, edozein arlo errehabilitatzailetik egiten den lanaren balioa handitu egiten da pertsonaren funtzionaltasuna handitzen bada<\/strong>, bere ongizate objektiboa hobetzen bada edo doiketa psikosozial handiagoa lortzen bada.\u00a0Orain, bost esparru horietako bakoitzean aztertzen ditugun edukiak azalduko ditugu.<\/strong><\/p>\n

\"Valoraci\u00f3n-neuropsicol\u00f3gica\"<\/p>\n

Arlo kognitiboa\u00a0<\/strong><\/h3>\n

Gure eguneroko eginkizunak baldintzatzen dituzten gaitasun intelektualak dira. Sailkapena eta nomenklatura bestelakoak izan badaitezke ere, gu, funtsean, orientazioari, arreta-gaitasunari, informazioa prozesatzeko abiadurari, oroimen mota desberdinei, gaitasun bisuoespazialei, gnosi eta praxiei, kalkuluari, funtzio exekutiboei eta kognizio sozialari buruz <\/strong>ari gara. Zer gaitasun gorde diren jakitatea mugak jakitea bezain garrantzitsua edo are garrantzitsuagoa da.<\/strong>\u00a0Lehen ebaluazio honetarako, denboran mugak genituenez, arlo hori modu kualitatiboan baloratzea iradoki genuen, galdeketa erraz baten bidez, pazienteari begiratuz eta familiak esandakoa kontuan hartuz. Balorazio kognitiboa sakondu behar badugu, geroago ikusiko ditugu ebaluazio psikometrikoak (test bidezkoak), pertsonak egunero dituen zailtasunak hobeto ulertzeko, edo ingurukoei narriadura kognitiboari buruzko informazio gehiago emateko.<\/p>\n

Jokabidearen arloa<\/h3>\n

Hemen, pazientearen gizarte-harremanak mugatzen ari diren nortasunaren, emozio-egoeraren eta jokabidearen aldaketak azalduko ditugu.\u00a0Jokabidea gaitasun kognitiboak, egoera emozional eta nahimenezko gaitasunak gizarte-elkarrekintzaren zerbitzura jartzearen azken emaitza da.<\/strong>\u00a0Nortasunaren kontzeptua erabiltzen dugu banakoek gizarte-testuinguruetan dituzten erantzunen ezaugarri egonkorren multzoa adierazteko.\u00a0Nortasun-aldaketek bi aldaketa-eremuren inguruan antolatzeko joera dute: desinhibitzeko joera eta apatiarako joera.<\/strong> Lehen eremuaren barruan zenbait sintoma bereizten ditugu: suminkortasuna, egozentrismoa, agresibitatea, oldarkortasuna edo infantilismoa. Apatiaren eremuan beste hauek ditugu: jarduterik eza, ekimen falta, axolagabetasun emozionala, anhedonia eta bere burua arduragabetzea. \u00a0Eremu hauetan argi kokatzen ez diren beste sintoma batzuk dira zorroztasuna, mesfidantza, aurka egitea edo labilitate emozionala. Ezin ditugu aipatu gabe utzi arazo afektibo nabariak, tristezia, euforia, antsietatea eta beldur neurrigabea.<\/p>\n

Kontzientzia<\/h3>\n

Kontzientzia <\/strong>pazientearen gaixotasuntzat hartzen dugunean,\u00a0pertsonak bere zailtasunen inguruan duen ezagutza <\/strong>baloratzen ari gara, noski, baina baita hori jakinda zer erantzun emozional duen eta zailtasun horiek bere eguneroko bizitzan duten eta bere bizi-proiekturako izango duten eragina ere<\/strong>. Horretaz jabetzeko, dolua igaro, pixkanaka onartu eta etorkizunerako moldatu behar da. Adibide batekin hobeto ulertzen da: garezur trauma baten ondorioz iraupen laburreko oroimen arazo larriak dituen ikaslea, bere eguneroko bizitzarako agenda bat erabiltzen duena eta Zuzenbideko azterketak gaindi ditzakeela eta gero horretan jardun dezakeela pentsatzen duena. Zailtasunak ezagutzen ditu, eguneroko bizitzan konpentsatzen ditu baina ez du doiketarik egin bizitzako proiektuan.<\/p>\n

Funtzionaltasuna<\/h3>\n

Errehabilitazioaren funtsezko helburuetako bat da pazienteak duen adin eta egoera bereko beste pertsona baten ohiko jarduerak egiteko gai izatea<\/strong>; eguneroko bizitzaren oinarrizko jardueretatik, adin guztietan egiten direnak, lan- edo ikasle-bizitzara itzuli arte, eguneroko bizitzaren jarduera instrumental edo konplexuetatik igaroz. Autonomia eta funtzionaltasuna<\/strong>\u00a0gisako hitzak erabiltzen ditugunean, zeregin eta objektuen unibertso horri buruz ari gara. Ebaluazioa, eta esku-hartze neuropsikologikoa, noski, herren geratuko lirateke narriadura kognitiboaren maila bakarrik definitzen badugu eta bere eguneroko eginkizunetan dituen mugak alde batera uzten baditugu (arazo exekutibo bat du, ezin duelako goizean bere burua garbitu eta jantzi, esaterako).\u00a0 Gehienetan, tratamenduaren arrakasta neurtzeko, autonomia-mailan egindako aurrerapenari erreparatuko diogu, eta ez testaren emaitzen aldaketei.\u00a0Pertsonaren autonomia-mailaren ebaluazioan oso kontuan hartuko dugu eguneroko bizitzako oinarrizko jarduerak egiteko duen gaitasuna <\/strong>(esfinterren kontrola, garbitasuna, elikadura, janztea, ibiltzea),\u00a0jarduera instrumentalak <\/strong>(kanpotik ibiltzea, garraio publikoaren erabilera, teknologiaren erabilera, etxeko jarduerak, janariak prestatzea, osasuna\/medikazioa kudeatzea, aisialdia kudeatzea, arlo administratibo edo ekonomikoa kudeatzea, ibilgailuak gidatzea), lan egiteko gaitasuna eta gizarte-gaitasunak.<\/strong><\/p>\n

Familia<\/h3>\n

Gure esperientzian oinarrituz, senideek errehabilitazioan parte hartzen badute, motibatuta eta prestatuta badaude, arrakasta askoz ere hurbilago dago. Familiaren balorazioak <\/strong>barne hartzen ditu zaintzaileen osaera, kohesioa eta parte hartzeko aukera, haien egoera psikopatologikoa (afektiboa eta ametsaren kalitatea batik bat), senideak garuneko kaltea duen pertsonaren zailtasunak ulertzen dituzten, zer trebetasun duten eguneko arazoei aurre egiteko eta errehabilitazioan aktiboki laguntzeko eta ikasteko prest dauden<\/strong>. Zaintzeko eta moldatzeko trebetasunak bereganatzeaz gain, ezinbestekoa da familiarekin lan egitea, egoerara egokitzen joateko. Horrek barne hartzen du aurreikuspen errealistak finkatzea eta etorkizuna horren arabera planifikatzea.<\/p>\n

\"P\u00f3ster-Neuropsicolog\u00eda2\"<\/p>\n

CCCFF balorazio honen emaitzak ebaluazioaren esku-hartzeari eta geroko ebaluazioari buruzko lehen erabakiak hartzeko aukera ematen digu. Lehentasun-arau<\/strong>\u00a0eta gogoeta batzuk finkatuta ditugu; hauek dira:<\/p>\n

    \n
  1. Jokabide-arazo larria<\/strong>\u00a0lehentasun handia da. Pazientearen beraren edota senideen ongizatea arriskuan jartzen duten oso jokabide disruptiboak daudenean, esku-hartzeko lehen helburu <\/strong>bihurtzen dira. Informazio-bilketa, jarduera-jarraibide, esku-hartze farmakologiko eta, kasu askotan, jokabidea aldatzeko programa egokiak egitea ezinbestekoa da. Kasu horietan, esku-hartzearen lehen helburua da jokabidearen arazo larriak desagertzea eta gutxiagotzea.<\/li>\n
  2. Urritasun funtzionalak<\/strong>\u00a0edo autonomiaren mugak dira hurrengo esku-hartzearen arloak. Mugen zerrenda (komunera joatea, dutxa hartzea, garraio publikoa hartzea edo bere ekonomia kudeatzea) ezagutzeaz gain, eginkizun horiek zergatik ez dituen egiten jakiten <\/strong>saiatuko gara (arazo motorra, arreta edo oroimen arazoa, nahi ez duelako, beste batek egiten diolako\u2026). Informazio horrek, nola jardun behar dugun adieraziko digu: gaitasun motorrean dugun muga baten gainean, errehabilitazio kognitiboaren bidez, jokabide-jarraibideak eskainiz edo familiaren gehiegizko babesa murriztuz.<\/li>\n
  3. Urritasun kognitiboak<\/strong>\u00a0tradizioz errehabilitazio neuropsikologikoarekin lotzen diren lan-arloak dira. Artikulu honetan deskribatzen ari garen moduan, beste esparru batzuk ere kontuan hartu behar ditu neuropsikologoak. Arazo kognitiboek autonomiaren muga edo jokabidearen aldaketa asko azaltzen edo azaltzen laguntzen dute.\u00a0Zailtasunak eragiten dituzten mekanismoak hobeto ezagutuz gero, funtzionaltasun handiagoa lortzen laguntzen duten berritze edo konpentsazio estrategiak planifikatu ditzakegu.<\/strong><\/li>\n
  4. Naturaren eta aldaketa kognitiboen eta nortasunaren aldaketen izaeraren eta inplikazioen gaineko kontzientzia <\/strong>handitzeko lana ezinbestekoa da, betiere horretaz jabetzeak hobekuntza funtzional bat edo egoerarako doiketa hobea lortzeko aukera ekartzen badu. Narriadura eta mendetasun handiko egoerak daude, eta kasu horietan ez du zentzurik kontzientzia handitzeko lan egitea, pazienteak beharrezkoa ez den sufrimendua jasaten duelako. Garrantzitsua da egoera horiek ezagutzea, kasu horietan kontzientziaren gainean ez esku-hartzeko.\u00a0Kontzientziaren gaineko lanak, mugak agerian jartzen diren egoerak erakustea eta ikustea dakar.<\/strong>\u00a0Ahozko alderatze hutsak ez du lortzen normalean aurrerapenik kontzientzian; bai ordea lotura terapeutikoaren haustura asko.<\/li>\n
  5. Familia-giroa <\/strong>behar unibertsala da errehabilitazio neuropsikologikoan.\u00a0Laguntzeko prest dauden pertsonak bakarrik behar ditugu.<\/strong>\u00a0Hainbat arlotan lan egin daiteke: arlo psikoedukatiboan (arazoak ezagutzera ematea), sortzen joaten diren egoera berrien erabileretan trebatu (esaterako, ekimen galera eta suminkortasuna), bizikidetzan gatazkak ebaztea, laguntza psikoterapeutikoa eta kontzientziaren eta egoera berrirako moldatzearen arloko lana.<\/li>\n<\/ol>\n

    Hori da azken finean gure zerbitzuan errehabilitazioari begira erabiltzen dugun balorazio neuropsikologikoko estrategiaren laburpena<\/strong>. Hasieran esan dugun bezala, ohiko lan-metodoen artean aukeratu dute, eta horrek meritu handia du. Hain zuzen pragmatismo errazarengatik eta ikuspegi holistikoarengatik aukeratu dute. Espero dugu zuentzat ere erabilgarria izatea.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    \nGaruneko kaltea errehabilitatzeko geuk egindako balorazio neuropsikologikoko estrategiaren laburpena duzue hemen. Lan metodo hau ohikoen artean aukeratu dute, batetik, erraza dela erabiltzeko, eta bestetik, ikuspegi holistikoa duelako.\n<\/div>\n","protected":false},"featured_media":42454,"menu_order":0,"template":"","format":"standard","categories":[],"tags":[],"linea-asistencial":[986],"class_list":["post-42447","articulo","type-articulo","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","linea-asistencial-3-kalte-zerebrala","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ospitalarioakfundazioaeuskadi.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/articulo\/42447","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ospitalarioakfundazioaeuskadi.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/articulo"}],"about":[{"href":"https:\/\/ospitalarioakfundazioaeuskadi.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/articulo"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ospitalarioakfundazioaeuskadi.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ospitalarioakfundazioaeuskadi.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ospitalarioakfundazioaeuskadi.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ospitalarioakfundazioaeuskadi.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42447"},{"taxonomy":"linea-asistencial","embeddable":true,"href":"https:\/\/ospitalarioakfundazioaeuskadi.org\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/linea-asistencial?post=42447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}