Euskadiko Psikiatria Legaleko Unitatea: erantzuna sanitarioa izan behar denean
Ospitalarioak Fundazioa Euskadiko Psikiatria Legaleko Unitatea irudikatzen duen argazkia. Baliabide honek arreta psikiatriko espezializatua eta justizia-esparruarekiko koordinazioa uztartzen ditu, gaixotasun mental larria duten pertsonentzat esparru penalean.
Euskadiko Psikiatria Legaleko Unitatea: erantzuna sanitarioa izan behar denean
Zer gertatzen da gaixotasun mental larria duen pertsona batek, bere patologiaren ondorio zuzenez, delitu bat egiten duenean?
Urte luzez, Espainiako sistemak bi erantzunen artean ibili da: kartzela-ingurunea edo ospitale psikiatriko tradizionala. Hala ere, bi gailu horiek, banaka hartuta, ez zuten lortzen kasu hauen konplexutasun kliniko, juridiko eta sozialari erantzun egoki eta osoa ematea.
Testuinguru horretan sortu zen 2013an Ospitalarioak Fundazioa Euskadiko Psikiatria Legaleko Unitatea, esparru penalean osasun mentalaren arretan paradigma berria ordezkatzen duen baliabide aitzindaria.
Espezializatutako irtenbidea eskatzen zuen hutsunea
Iñaki Madariaga Osasun Mentaleko arduradunak azaldu bezala, erantzun argirik gabeko eremu bat zegoen: konplexutasun psikiatriko handiko pertsonak, tratamendu intentsiboa behar zutenak, baina aldi berean segurtasun-esparru egonkor eta justizia-agintariekin koordinatua eskatzen zutenak.
Unitatea kartzela-zirkuitu hutsetik harago doan alternatiba sanitario gisa sortu zen, arreta kliniko espezializatua eta koordinazio juridikoa uztartuz, lidergo sanitario baten pean.
Susperraldian oinarritutako eredua
Aldea ez da soilik espazio fisikoa, baizik eta ikuspegia. Psikiatria Legaleko Unitatearen oinarriak hauek dira:
-
Arreta psikiatriko espezializatua
-
Esku-hartze psikologiko egituratua
-
Errehabilitazio psikosozialeko programak
-
Eguneroko bizitzarako gaitasunen lanketa
-
Justizia-esparruarekiko etengabeko koordinazioa
Helburua ez da sintomak egonkortzea bakarrik. Funtzionaltasuna berreskuratzea, tratamenduarekiko atxikimendua indartzea eta berrerortzeko edo berriz delitua egiteko arriskua murrizten duten babes-faktoreak lantzea da.
Artatutako pertsonen profila
Unitatea bere patologiari zuzenean lotutako delitua egin duten gaixotasun mental larria duten pertsonentzat da. Diagnostiko ohikoen artean nahasmendu mental larri eta iraunkorrak daude; hala ere, erabakigarria ez da soilik diagnostikoa, baizik eta kasuaren konplexutasun kliniko eta psikosoziala, eta esku-hartze diziplina anitzeko intentsibo baten beharra.
Eragin sanitario eta soziala
Martxan jarri zenetik, eredu honek sistema sanitarioaren eta justiziaren arteko zatiketa murriztea, arreta-jarraipena hobetzea eta konplexutasun handiko testuinguruetan tratamendu espezializatua eskaintzea ahalbidetu du.
Gaixotasun mentala kausa denean, erantzuna ezin da zigorrera mugatu. Tratamendua, errehabilitazioa eta susperraldiaren ikuspegia barneratu behar ditu.
Euskadiko Psikiatria Legaleko Unitatea gaur egun erreferentea da osasun mentala eta justizia integratzeko ereduan, arreta zorrotz eta gizatiar batekin konprometitutako lidergo sanitario baten eskutik.